มารู้จักกับโอโซวจิ O-Souji ธรรมเนียมการทำความสะอาดส่งท้ายปีในประเทศญี่ปุ่น

  • วัฒนธรรม
  • ในขณะที่ประเทศอื่น ๆ ต่างกำลังเตรียมตัวจัดงานเฉลิมฉลองคริสต์มาสและส่งท้ายปีใหม่ แต่สำหรับคนญี่ปุ่นกลับเป็นช่วงเวลาที่จะได้กลับบ้านเกิดและใช้เวลาอยู่กับครอบครัวเป็นช่วงเวลาสั้น ๆ ถึงแม้จะไม่มีการจัดงานเลี้ยงแต่ไม่ได้หมายความว่าคนญี่ปุ่นไม่มีธรรมเนียมหรือวัฒนธรรมในการต้อนรับปีใหม่ที่จะมาถึง ธรรมเนียมที่ผู้เขียนชื่นชอบมากที่สุดชื่อว่า o-souji ซึ่งก็คือการทำความสะอาดบ้านครั้งใหญ่ก่อนสิ้นสุดปี และเป็นการทำความสะอาดสถานที่ทำงานและที่อยู่อาศัย

    osouji illustration

    ความเป็นมาของ O-souji

    สำหรับชาวตะวันตกการทำความสะอาดครั้งใหญ่มักจะทำกันในช่วงฤดูใบไม้ร่วงซึ่งจะเรียกว่า ”Spring Cleaning” สำหรับประเทศญี่ปุ่นคำว่า o-souji มาจากคำว่า 掃除 (そうじ, souji, แปลว่า การทำความสะอาด) และ 大 (おお, o-, แปลว่า ใหญ่) ดังนั้น o-souji จึงมีความหมายว่า “การทำความสะอาดครั้งใหญ่” และจะทำกันในช่วงวันสิ้นปี ย้อนกลับไปในสมัยเอโดะที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่จะมีเตาผิงไฟ ซึ่งเมื่อใช้กันนาน ๆ เป็นปีก็จะเกิดความสกปรก ทางปราสาทเอโดะเองก็เริ่มมีการทำความสะอาดในเดือนธันวาคม ทำให้ชาวเมืองเชื่อว่าการทำความสะอาดประจำเดือนธันวาคมไม่ใช่แค่เป็นเรื่องการทำความสะอาดบ้าน แต่เป็นพิธีกรรมสร้างความบริสุทธิ์เพื่อเตรียมต้อนรับเทพเจ้า ซึ่งก็คือเทพเจ้า Toshigami-sama ที่จะมาเยือนในช่วงปีใหม่

    เพราะเหตุนี้ความเชื่อของคนญี่ปุ่นที่ว่า o-souji เป็นมากกว่าการเตรียมบ้านไว้ต้อนรับครอบครัวก็ยังมีให้เห็นในปัจจุบัน ธรรมเนียมนี้เป็นสัญลักษณ์ของการเป็นคนใหม่และการเริ่มต้นใหม่ ส่วนที่สำคัญที่สุดของ o-souji คือ susuharai (煤払い) ซึ่งก็คือ การทำให้สถานที่อยู่อาศัยหรือที่ทำงานปราศจากฝุ่น ในขณะที่ทำการปัดฝุ่นคนญี่ปุ่นจะขอบคุณสิ่งดี ๆ ที่เข้ามาในปีที่ผ่านมา และจะชำระล้างเพื่อเตรียมรับสิ่งดี ๆ ที่จะเกิดขึ้นในปีที่กำลังจะมาถึงอีกด้วย

    เมื่อไหร่ควรทำ O-Souji

    เดิมทีการทำ O-Souji จะเริ่มในสัปดาห์ที่สองของเดือนธันวาคมตั้งแต่วันที่ 13 แต่ในปัจจุบันจะเริ่มช้ากว่านั้น ในบางครั้งจะยืดไปถึงวันสุดท้ายของเดือนธันวาคม (ในวันที่ 31 ธันวาคม) ในหลายบริษัท โรงเรียน หรือสถานที่ทำงานอื่น ๆ จะเริ่ม O-Souji ก่อนวันหยุดคริสต์มาสประมาณวันที่ 23 หรือ 24

    แม้การทำความสะอาดจะดูเป็นงานง่ายๆ แต่ O-Souji จะทำให้พื้นที่ในบ้านหรือออฟฟิศที่ปกติจะเข้าไม่ถึงอย่างพัดลมเพดาน หน้าต่าง ด้านบนสุดของชั้นวางของ ตะเกียงและพื้นที่เก็บของได้ถูกทำความสะอาดในช่วงนี้ของปี และกลายเป็นงานทำความสะอาดที่ต้องใช้แรงกายมากหน่อย ในช่วงนี้ของปีจะเป็นโอกาสให้คุณได้เอาของใช้ที่ใหม่สะอาดเข้ามาใช้ในบ้านและใส่ใจกับการกำจัดสิ่งสกปรกออกจากมุมต่างๆในบ้านที่คุณอาจจะไม่เคยสังเกตเห็นมาก่อน เมื่อที่อยู่อาศัยและที่ทำงานสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย คุณจะรู้สึกร่าเริงขึ้นและพร้อมต้อนรับปีใหม่ด้วยความรู้สึกใหม่!