โอโซนิ (Ozoni) : ซุปต้อนรับปีใหม่แบบดั้งเดิมของประเทศญี่ปุ่น!

  • ทั่วประเทศ
  • อาหาร
  • เมื่อเข้ามาช่วงสุดท้ายของปี ชาวญี่ปุ่นก็จะยุ่งอยู่กับการเตรียมพร้อมสำหรับการจัดงาน Oshogatsu (お正月) ที่จะเกิดขึ้น โดยการทำความสะอาดบ้าน จับจ่ายซื้อของ หรือ เตรียมอาหารที่จะปรุงและรับประทานในช่วงวันหยุดปีใหม่ รวมถึงการเดินทางไปบ้านเกิดของพวกเขาเพื่อรวมตัวกันกับสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัว หรือแม้แต่การเดินทางไปพักผ่อนยังต่างประเทศ

    ในบรรดาอาหารต่าง ๆ ที่รับประทานกันในระหว่างช่วงปีใหม่ หรือ oshogatsu นั้น คือ โอโซะนิ (お雑煮) ซึ่งเป็นซุปที่มีโมจิและส่วนผสมอื่น ๆ ซึ่งมีรูปแบบต่าง ๆ ที่หลากหลายขึ้นอยู่กับสถานที่หรือภูมิภาค ถ้าใครอยู่ในประเทศญี่ปุ่นช่วงเทศกาลปีใหม่ คุณจะได้ลองโอะโซนิแบบท้องถิ่น และสัมผัสประสบการณ์ในการลิ้มรสความเป็นเอกลักษณ์ของอาหารจานนี้!

    โอะโซนิ มีที่มาอย่างไร?

    ไม่มีทฤษฏีไหนเป็นที่ยอมรับเกี่ยวกับความเป็นมาของโอะโซนิ แต่มีการกล่าวถึงอาหารจานนี้ครั้งแรกเมื่อย้อนกลับไปยังสมัยมุโรมาจิ (Muromachi) เมื่อคำคำนี้ปรากฏอยู่ใน “Suzuka Kaki” (鈴鹿家記) เป็นประวัติครอบครัวซูซูกะ(Suzuka)ในเกียวโต โอะโซนิที่ซึ่งก่อนหน้านี้ถูกเรียกว่า houzou (烹雑) เป็นอาหารที่มีต้นกำเนิดมาจากครอบครัวของซามูไรและแพร่กระจายไปยังสามัญชนในภายหลัง ในครอบครัวซามูไร โอะโซนิถูกมองว่าเป็นเครื่องเคียงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงงานเลี้ยงมากกว่าที่จะเป็นอาหารจานหลัก

    ส่วนประกอบของซุปโอะโซนิ?
    โอะโซนิสไตล์นีงะตะ

    ชนิดของวัตถุดิบและส่วนผสมที่ใช้ปรุงลงในโอะโซนินั้น แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสถานที่และภูมิภาค แต่มีส่วนประกอบพื้นฐานสามสิ่งที่เหมือนกันในการปรุงอาหารจานนี้:

    1.โมจิ

    โมจิที่ใช้ในโอะโซนิ มักเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส หรือ ก้อนกลม โอะโซนิรูปแบบดั้งเดิมส่วนใหญ่ใช้โมจิรูปแบบสี่เหลี่ยม ในขณะที่รูปแบบหลังจะพบเห็นได้ทั่วไปในภูมิภาคคันไซ, ชูโกะกุ และชิโกะกุ นอกจากนี้ ผู้ที่ใช้โมจิแบบก้อนกลมมีแนวโน้มที่จะไปย่างโมจิก่อนที่จะใส่ลงไปในน้ำซุป ในทางกลับกัน การย่างโมจิก่อนถือเป็นเรื่องจริงจังสำหรับผู้ที่ใช้โมจิแบบสี่เหลี่ยม โดยปกติจะไม่มีการเติมไส้ในโมจิ แต่ในบางแห่งจะใช้โมจิไส้ถั่วแดงใส่ในโอะโซนิ ถึงแม้โมจิจะเป็นวัตถุดิบหลักในโอะโซนิก็ตาม ก็ยังมีสถานที่ต่าง ๆ เช่น พื้นที่บนภูเขาที่หาข้าวเพื่อทำโมจิได้ยาก เนื่องจากสภาพทางการเกษตรที่ไม่เอื้ออำนวย

    นี่จึงเป็นเหตุผลที่เห็นได้ชัดว่า ทำไมบริเวณภูมิภาคคันโตและพื้นที่แถบหนาวขึ้นไปทางเหนือจึงมีแนวโน้มที่จะใช้โมจิแบบสี่เหลี่ยม ในยุคเอโดะ เมื่อประชากรส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ภูมิภาคคันโตและพื้นที่โดยรอบ จึงเป็นเรื่องยากที่จะทำโมจิทรงกลม เพราะต้องปั้นเป็นก้อนกลมทีละลูก เพื่อตอบสนองความต้องการจำนวนมาก โมจิแบบสี่เหลี่ยมสามารถทำได้อย่างรวดเร็วและผลิตได้จำนวนมากจึงได้กลายเป็นตัวเลือกที่ผู้คนต้องการ อีกทฤษฎีหนึ่งก็คือ อาจมีที่มาจากตระกูลของซามูไรได้ควบคุมญี่ปุ่นตะวันออกในสมัยเอโดะ ซึ่งพวกซามูไรอาจชอบโมจิสี่เหลี่ยมที่ถูกตัดเป็นชิ้น ๆ โดยใช้มีด ซึ่งแฝงนัยยะของการ “ตัดศัตรูออกไป” มากกว่า

    2. ดาชิ

    โอะโซนิ ใช้มิโซะขาวปรุงน้ำซุปดาชิ

    DASHI

    ดาชิ (Dashi) หมายถึง ซุปที่ใช้ในโอะโซนิและทำมาจากสาหร่ายทะเล แผ่นปลาคัตสึโอะแห้ง ปลาซาร์ดีนแห้ง และปลาหมึกแห้ง มีการกล่าวกันว่าประมาณ 68% ของโอะโซนิชนิดต่าง ๆ ใช้น้ำซุปใส เช่น ซอสถั่วเหลืองและเกลือปรุงแต่งเป็นน้ำซุป ในขณะส่วนที่เหลือใช้มิโซะ หรือ นัตโตะ เพื่อทำให้มีสีสันเข้มขึ้น เช่น ในพื้นที่ภูมิภาคคันไซใช้มิโซะขาว ซึ่งกล่าวกันว่า สืบเนื่องมาจากคำว่า “shobu ni miso wo tsukeru” (勝負にみそをつける) ซึ่งหมายถึง ความล้มเหลวและความอัปยศเสื่อมเสีย การใช้มิโซะในซุปโอะโซนิอาจถือได้ว่าเป็นลางไม่ดี ดังนั้น ตระกูลซามูไรจึงเลือกใช้น้ำซุปใสแทน

    3.ส่วนผสมอื่น ๆ

    ส่วนประกอบอื่น ๆ ที่ใช้มักจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสถานที่และภูมิภาค ยกตัวอย่างเช่น ในจังหวัดที่อยู่ใกล้กับทะเล จะมีการใช้อาหารทะเลมากมาย เช่น ไข่ปลาปลาแซลมอนในโอะโซนิของฮอกไกโด ในขณะที่ผู้คนมักใช้พืชผักหรือผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรในท้องถิ่นมากกว่าเมื่ออยู่ในพื้นที่แผ่นดินใหญ่ นอกจากนี้ วัตถุดิบสุดพิเศษที่ไม่เหมือนใครในภูมิภาคต่าง ๆ จะถูกนำมาใช้ในโอโซนิแตกต่างกันออกไป ดังนั้น จึงทำให้เราสามารถลิ้มลองโอะโซนิที่แตกต่างกันได้อย่างมากมายทั่วญี่ปุ่น

    ความสำคัญของส่วนผสม

    ในฐานะที่โอะโซนิเป็นอาหารปีใหม่ ส่วนผสมที่ใส่เข้าไปจะเพิ่มความเป็นมงคล หรือ ความหมายพิเศษด้วย ตัวอย่างเช่น โมจิที่สามารถยืดได้และสามารถดึงได้ยาว ๆ นั้น มีความหมายนัยยะถึงอายุขัยที่ยืนยาว ส่วนผสมพื้นเมืองจะถูกเพิ่มเติมลงในโอะโซนิแทนคำอธิษฐานเพื่อการเก็บเกี่ยวที่อุดมสมบูรณ์ในปีใหม่ ไก่ (Tori ในภาษาญี่ปุ่น, แต่ออกเสียงว่า ‘natori’) หมายถึง การก้าวไปข้างหน้าคนอื่นและการประสบความสำเร็จ

    มีโอะโซนิหลายรูปแบบจำนวนมากอยู่ทั่วประเทศญี่ปุ่น ผู้เขียนขอแนะนำโอะโซนิชนิดพิเศษทั้ง 5 แบบนี้ ให้ทุกคนได้รู้จักกันนะคะ!

    จังหวัดมิยางิ

    โอะโซนิแบบเมืองมิยางิ มีโมจิสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่างและซุปที่ทำจากถั่วเหลืองทำจากปลาโกบิแห้ง วัตถุดิบชื่อดังในท้องถิ่น sasakamaboko (笹かまぼこ/ ลูกชิ้นปลารูปใบไผ่) จะถูกเพิ่มลงในโอะโซนิ และคุณก็อาจจะเห็นปลาโกบิทั้งตัวในโอะโซนิแบบเซ็นได นอกจากนี้ยังมีธรรมเนียมที่ปฏิบัติเมื่อเสร็จสิ้นอาหารมื้อนี้ โดยจะรับประทานซุปถั่วแดงที่มีโมจิหลังจากกินโอะโซนิแล้ว

    จังหวัดนีงะตะ

    ウチの#お雑煮 は具だくさんで濃い味付けのお醤油味で、 #牛肉 が入るのが特徴です。 . 大きなお鍋で大量に作って、 お正月の間(新潟の美味しい切り餅を焼き餅にして入れたのを)モリモリ食べます。 . ホントはもっといろいろ…お豆腐やら白菜やら練り物…ちくわだったりさつま揚げみたいなのだったり…なんかも入ってたりする。 新潟のお雑煮。らしい。←母の実家 . #新潟のお雑煮 はもうひとつバージョンがあって、 牛肉は入ってなくて、魚系?…鮭が入ってたような気が…イクラが散らしてあるの。 生臭くて私は昔からソッチは好きではないw . . . #おうちごはん #おうちご飯 #うちごはん #家ごはん #お正月

    ゆり@なるさん(@yuri_naru163)がシェアした投稿 –

    โดยปกติแล้ว โอะโซนิแบบนีงะตะ มีโมจิสี่เหลี่ยมย่างและซุปจากซอสถั่วเหลืองที่ทำจากปลาเล็ก ๆ สิ่งที่โอะโซนิที่นี่ไม่ซ้ำใครก็คือ จะมีไข่ปลาแซลมอนและเนื้อปลาแซลมอนสไลด์อยู่ในชามเดียวกัน แม้กระทั่งทงคัตสึ (tonkatsu) ก็จะถูกเพิ่มเข้าไปในโอะโซนิในร้านค้าบางแห่ง!

    จังหวัดโอซาก้า

    ปกติแล้วโอะโซนิที่รับประทานในช่วงเทศกาลปีใหม่จะมีรูปแบบเหมือนกัน แต่ในโอซาก้า ดูเหมือนว่าช่วงสองวันแรกของปีใหม่จะรับประทานโอะโซนิที่แตกต่างกันสองรูปแบบ โอะโซนิวันแรกมีโมจิแบบก้อนกลม ซึ่งต้มรวมกับซุปมิโซะสีขาวและส่วนผสม เช่น เต้าหู้ย่าง หัวไชเท้า และแครอท

    โอะโซนิที่รับประทานในวันที่สองของช่วงปีใหม่มีความแตกต่างกัน โดยที่โมจิกลมนั้นจะถูกย่าง น้ำซุปจะใสและใช้ซอสถั่วเหลืองเป็นเครื่องปรุงรส วัตถุดิบเพิ่มเติมที่ค่อนข้างง่าย เช่น ผักมิซูน่า (potherb mustard)

    จังหวัดทตโตะริ

    โอะโซนิในแบบจังหวัดทตโตะริจะใช้โมจิต้มทรงกลม สิ่งที่พิเศษสำหรับที่นี่ คือ น้ำซุปทำมาจากถั่วแดง แทนที่จะเป็นซุปใสหรือใช้มิโซะทำซุป! เห็นได้ชัดว่าไม่มีส่วนผสมอื่นที่เพิ่มเข้าไปในโอะโซนิของที่นี่นอกจากถั่วแดงและโมจิ แต่ในบริเวณที่เป็นพื้นที่ภูเขาของทตโตะริก็ยังคงมีซุปมิโซะและซุปใสจากซอสถั่วเหลืองอยู่ด้วยเช่นกัน

    จังหวัดโอกินาว่า

    ในโอกินาว่า ผู้คนที่นั่นไม่ได้มีประเพณีรับประทานโอะโซนิในช่วงเทศกาลปีใหม่ อย่างไรก็ตาม พวกเขามีอาหารประเภทอื่นที่เรียกว่า Nakamijiru ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นโอะโซนิของโอกินาว่าก็ว่าได้ ซึ่งเป็นเครื่องในหมูปรุงสุกในน้ำซุปที่ใสจากแผ่นปลาคัตสึโอะแห้ง

    ถ้าหากว่าคุณมีโอกาส อย่าพลาดที่จะลองชิมโอะโซนิในช่วงวันหยุดปีใหม่ครั้งต่อไปของคุณที่ประเทศญี่ปุ่น!