โอจิกิ: ศาสตร์แห่งการโค้งคำนับแบบญี่ปุ่น

  • วัฒนธรรม
  • โอจิกิ (お辞儀) คือ วิธีการโค้งคำนับแบบญี่ปุ่น ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมญี่ปุ่น การโค้งคำนับแบบญี่ปุ่นหรือโอจิกินั้น เป็นการแสดงออกถึงความเคารพต่อผู้ที่เราโค้งคำนับให้ก่อน นอกจากนี้ ยังใช้แสดงถึงความรู้สึกขอบคุณหรือการขอโทษอีกด้วย บางครั้งเราสามารถเห็นการโค้งคำนับแบบญี่ปุ่นหรือโอจิกิได้เวลาพนักงานรับสายโทรศัพท์จากเจ้านาย (ถึงแม้ว่าเจ้านายจะมองไม่เห็นขณะที่กำลังโทรศัพท์คุยกันอยู่ก็ตาม)

    การโค้งคำนับนั้นมีหลากหลายแบบ แบบแรก คือ การก้มตัวอย่างช้า ๆ ทำมุม 5 องศา ใช้สำหรับการทักทายเวลาพบเพื่อนสนิท คนอายุเท่ากัน คนที่อายุน้อยกว่า รวมถึงคนที่มีตำแหน่งหรือสถานะทางสังคมต่ำกว่า แบบที่สอง คือ การโค้งคำนับทักทายเป็นมุม 15 องศา เรียกว่า (เอชากุ Eshaku /会釈 ) การโค้งคำนับลักษณะนี้มีความเป็นทางการมากกว่าเล็กน้อยและใช้สำหรับการทักทายคนรู้จัก แบบที่สาม คือ การโค้งคำนับเต็มรูปแบบ เรียกว่า เคย์เรย์ (Keirei /敬礼) เป็นมุม 30 องศา การโค้งคำนับลักษณะนี้มีความเป็นทางการมาก ใช้สำหรับการแสดงความเคารพต่อผู้ว่าจ้าง หรือ คนที่อายุมากกว่า

    การโค้งคำนับแบบต่อไปเรียกว่า ไซเคย์เรย์ (Saikeirei 最敬礼) ซึ่งเป็นการโค้ง 45 องศา การโค้งคำนับแบบ ไซเคย์เรย์ นั้นเป็นการโค้งคำนับที่มีความหมายลึกซึ้ง เนื่องจากเป็นการแสดงออกถึงความรู้สึกสำนึกผิดอย่างลึกซึ้งเวลาที่ได้กระทำความผิด และยังใช้ในการแสดงความเคารพต่อคนที่มีตำแหน่งหรือสถานะทางสังคมสูงส่ง เช่น สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งประเทศญี่ปุ่น ส่วนการโค้งคำนับแบบสุดท้ายซึ่งพบเจอได้ยาก คือ การคุกเข่าโค้งคำนับ เรียกว่า โดเกะซา (Dogeza 土下座) การโค้งคำนับลักษณะนี้มีความหมายลึกซึ้งมากยิ่งกว่าการโค้งคำนับแบบ ไซเคย์เรย์ โดยมักจะใช้เมื่อกระทำความผิดร้ายแรง เช่น การฆ่าผู้อื่น และยังใช้สำหรับการแสดงความเคารพต่อสมเด็จพระจักรพรรดิในยุคโบราณอีกด้วย

    โดยสรุปแล้ว ยิ่งเรารู้สึกเคารพหรือรู้สึกผิดต่อใครสักคนมากเท่าใด ระดับของการโค้งคำนับยิ่งมากขึ้นเท่านั้น แต่สิ่งผิดพลาดที่ชาวต่างชาติมักจะทำในการโค้งคำนับแบบญี่ปุ่นหรือโอจิกิ คือ พวกเขาจะใช้การ “โค้งตัวและจับมือทักทาย” ซึ่งการโค้งคำนับคือวัฒนธรรมในการแนะนำตัวแบบญี่ปุ่น (รวมถึงการทักทายด้วย) แต่การจับมือนั้นเป็นวัฒนธรรมแบบตะวันตก จึงไม่มีการนำการทักทายทั้งสองแบบมารวมกันในญี่ปุ่น

    *นี่คือ คลิปการโค้งแบบโดเกะซาแบบฮา ๆ