ลิ้มรสความอร่อยของ “คิริทัมโปะ” อาหารท้องถิ่นของจังหวัดอะคิตะ

  • อะคิตะ
  • อาหาร
  • เมื่อพูดถึงจังหวัดอะคิตะแล้ว สิ่งแรกที่เราจะนึกถึง คือ ทิวทัศน์ที่ปกคลุมด้วยหิมะอันสวยงามในฤดูหนาว ออนเซ็นนิวโต (Nyuutou Onsen) อันมีชื่อเสียงที่ตั้งอยู่ภายในอุทยานแห่งชาติโทวาดะ ฮาจิมันไต (Towada-Hachimantai) หรือน้ำพุร้อนทามากาวะ (Tamagawa Onsen) ที่มีกลิ่นอายของยุคโชวะเก่า (Old Showa era)

    อะคิตะมีแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงามหลายแห่ง รวมถึงทะเลสาบที่มีชื่อทั้งสองแห่ง ได้แก่ ทะเลสาบทาซาวะ (Tazawa Lake) ซึ่งเป็นทะเลสาบที่ลึกที่สุดในประเทศญี่ปุ่นและทะเลสาบโทวาดะ (Towada Lake) ซึ่งเป็นทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดบนเกาะฮอนชู (Honshu) นอกจากนี้ยังมีงานเทศกาลที่น่าตื่นตาตื่นใจ เช่น เทศกาลอากิตะ คันโต (Akita Kanto Matsuri) และสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมอย่างนามาฮาเกะ (Namahage)

    จังหวัดอะคิตะยังมีอาหารท้องถิ่นที่เอร็ดอร่อยมากมาย เรามาทำความรู้จักกับอาหารที่ชื่อว่า คิริทัมโปะ (Kiritanpo) อาหารชื่อดังที่ต้องลองในอะคิตะ

    คิริทัมโปะคืออะไร?

    คิริทัมโปะเป็นอาหารขึ้นชื่อของตอนบนของจังหวัดอากิตะ ทำมาจากข้าวที่นำไปบด ปั้นให้เป็นทรงกระบอกและนำไปเสียบกับไม้สนซีดาร์ แล้วนำคิริทัมโปะแบบเปล่า ๆ หรือทามิโซะแล้วนำไปย่าง โดยปกติจะย่างบนเตาผิงแบบเปิดในบ้านญี่ปุ่นแบบดั้งเดิม เมื่อย่างเสร็จจะดึงคิริทัมโปะออกจากไม้และหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ

    เนื่องจากจังหวัดอะคิตะเป็นผู้ผลิตข้าวและเนื้อไก่คุณภาพสูง เช่น ฮิไนจิโดริ (Hinaijidori) จึงมีการใส่วัตถุดิบเหล่านี้ในคิริทัมโปะด้วย ทำให้คุณได้ลิ้มรสชาติของอาหารท้องถิ่นที่อร่อยที่สุดของจังหวัดอะคิตะ

    คิริทัมโปะย่างสามารถทานได้เลย หรือนำไปต้มในน้ำซุปกระดูกไก่ก็ได้ เนื่องจากเวลาต้มคิริทัมโปะจะไม่สุกเกินไปและเสียรูปจึงนิยมนำคิริทัมโปะมาต้มกินกับสุกี้ และมักถูกขายรวมกับชุดทำสุกี้ในจังหวัดอากิตะ คิริทัมโปะเป็นอาหารที่มีความสำคัญมากในจังหวัดอากิตะและมักถูกเสิร์ฟในอาหารกลางวันของโรงเรียนในช่วงฤดูหนาว

    ประวัติของคิริทัมโปะ

    คำว่า “ทัมโปะ” มาจากฝ้ายที่ห่อรอบหอกที่ใช้ในการฝึกในสมัยก่อน และ “คิริ” หมายถึง “ตัด” ตามตำนานเล่าว่าขุนนางศักดินาจากทางใต้ได้เดินทางไปในภูเขาของเมืองคาสุโนะ (Kazuno City) และได้ไปเจอบ้านที่มอบข้าวย่างเสียบไม้ที่หน้าตาเหมือนทัมโปะ จึงกลายเป็นที่มาของอาหารชนิดนี้

    คิริทัมโปะมีต้นกำเนิดมาจากเมืองคาสุโนะและเมืองโอดาเตะ ซึ่งทั้งสองเมืองมีคิริทัมโปะที่อร่อยที่สุด เมนูนี้พบมากในตอนบนของจังหวัดอะคิตะ โดยเดิมทีเป็นอาหารที่ทานภายในครอบครัว แต่เมืองโอดาเตะเป็นที่แรกที่นำคิริทัมโปะมาต้มในสุกี้ โดยเสิร์ฟในเรียวกังและเรียวเทย์แบบญี่ปุ่นดั้งเดิม เมืองโอดาเตะจึงได้ชื่อว่าเป็นที่ที่ดีที่สุดในการทานคิริทัมโปะในจังหวัดอะคิตะ

    ก่อนที่คิริทัมโปะจะได้รับความนิยมทั่วประเทศ เราแทบจะไม่พบเมนูนี้ในเมืองทางตอนใต้ของจังหวัดอะคิตะ เช่น ยูริฮนโจ, ไดเซ็น, โยโกเตะ หรือยูซาว่า แต่ในปี 2007 จากการสำรวจอาหารท้องถิ่นยอดนิยม 100 รายการที่จัดทำโดยกระทรวงเกษตร ป่าไม้ และประมง พบว่าคิริทัมโปะเป็นอาหารที่ได้รับความนิยมมากที่สุดเป็นอันดับ 3 ในพื้นที่เหล่านี้

    การทำอาหารจากคิริทัมโปะ

    คิริทัมโปะที่ใส่ในสุกี้เรียกว่า นาเบ็กโกะ (Nabekko) ซุปทำจากกระดูกไก่ ปรุงรสด้วยซีอิ๊วดำ ไวน์ญี่ปุ่น น้ำตาลหรือมิริน มีส่วนผสมหลัก ได้แก่ โกโบ, เห็ดไมทาเกะ, ฮิไนจิโดริ, ต้นกระเทียม และผักชีล้อม ในทางกลับกันส่วนผสมที่ไม่เหมาะกับเมนูนี้ ได้แก่ กะหล่ำปลีจีนเพราะจะทำให้น้ำในหม้อเยอะเกินไป, อาหารที่ทำจากปลา เช่น ชิคุวะ (Chikuwa) เพราะจะทำให้รสชาติเปลี่ยนไป, แครอทเพราะจะทำให้กลิ่นเปลี่ยนไป และเห็ดชิตาเกะเพราะจะไปเปลี่ยนรสชาติ

    ชนิดของข้าวที่ใช้ทำคิริทัมโปะจะทำให้เวลาในการปรุงแตกต่างกันด้วย เช่น คิริทัมโปะที่ทำจากข้าวอุรุจิ ไม่ควรต้มนานเกินไปเพราะจะทำให้เละได้ จึงควรตักคิริทัมโปะออกจากหม้อเมื่อเสิร์ฟ คิริทัมโปะแบบห่อกลับบ้านก็มักจะใส่แป้งข้าวเจ้าด้วยเพื่อให้ทนต่อความร้อนและไม่เละ

    เทศกาลคิริทัมโปะ ฮัชโช (Kiritanpo Hassho Matsuri)

    ถ้าคุณมาเที่ยวจังหวัดอะคิตะในเดือนพฤศจิกายน ควรไปที่เมืองโอดาเตะเพื่อชมเทศกาลคิริทัมโปะ ฮัชโช ซึ่งจะจัดขึ้นเป็นเวลาสามวันในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน ปี 2017 รายละเอียดต่าง ๆ ยังไม่ได้ประกาศ แต่คุณสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ Facebook ของงานเทศกาล งานปีที่แล้วมีการแสดงบนเวทีที่หลากหลายและมีเวิร์คช็อปต่าง ๆ และยังได้โอกาสในการชิมคิริทัมโปะแสนอร่อยอีกด้วย

    ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีการทดสอบเพื่อเป็นเซียนคิริทัมโปะ (Kiritanpo Master) ด้วยซึ่งจัดขึ้นในช่วงเทศกาลสามวันและผู้สมัครที่ชนะก็จะได้รับใบประกาศทอง

    เว็บไซต์เทศกาลคิริทัมโปะ ฮัชโช *มีระบบแปลภาษาอัตโนมัติ

    การเดินทาง

    วันคิริทัมโปะ

    อย่าพลาดวันคิริทัมโปะซึ่งตรงกับวันที่ 11 พฤศจิกายนของทุกปี เนื่องจากเลข 11-11 หน้าตาคล้ายแท่งคิริทัมโปะที่ถูกย่างอยู่ ในวันนี้จะมีการจัดกิจกรรมในสถานที่ต่าง ๆ ในจังหวัดอะคิตะเพื่อเฉลิมฉลองและโปรโมทคิริทัมโปะ ดังนั้นอย่าพลาดวันนี้ถ้าคุณมาจังหวัดอะคิตะในเดือนพฤศจิกายน

    กิจกรรมคิริทัมโปะต่าง ๆ จะมีมาสคอตของคิริทัมโปะ ทัมโปะ โคมาจิจัง (Tanpo Komachi-chan) “โคมาจิจัง” ซึ่งเป็นภาพลักษณ์ของเมืองคาสุโนะและมีส่วนร่วมในการโปรโมทคิริทัมโปะ วันเกิดของโคมาจิจังตรงกับวันคิริทัมโปะ คือวันที่ 11 พฤศจิกายน 2007 และเวลาเกิดยังเป็นเลข 1 เรียงกัน คือเวลา 11.11 น.

    ตอนนี้คุณได้รู้จักคิริทัมโปะแล้ว ถ้ามาเที่ยวจังหวัดอะคิตะ ลองมาทานคิริทัมโปะกันนะ