Anime Nhật Bản ảnh hưởng như thế nào đến thế giới?

  • Giải trí
  • Văn hóa
  • Xã hội
  • Đời sống
  • Nhật Bản là đất nước nổi tiếng với nền văn hóa được yêu mến bởi nhiều nét độc đáo và thú vị. Văn hóa Nhật Bản bao gồm cả lịch sử lâu đời với các cuộc nội chiến tàn khốc hay các nghệ thuật truyền thống đã vượt qua thử thách của thời gian để tồn tại đến ngày nay như geisha, trà đạo và nhiều lễ hội văn hóa lâu đời khác. Du khách nước ngoài đôi khi rất ngạc nhiên và thích thú với nhiều hành động có vẻ kì lạ của người Nhật, như cách thưởng thức mì với tiếng húp sột soạt biểu hiện cho sự ngon miệng, cách các nhân viên nhà ga nhồi nhét hành khách trên các toa tàu chật cứng người hay tập quán lì xì cho trẻ con nhân dịp đầu năm mới.

    Ở Nhật Bản có rất nhiều thứ mà bạn không thể tìm thấy ở bất kì quốc gia nào khác, khiến đất nước này trở thành địa điểm du lịch lí tưởng, nơi bạn sẽ có những kỉ niệm khó quên. Danh tiếng về nền văn hóa độc đáo của Nhật đã lan rộng ra trên toàn thế giới, khơi gợi sự tò mò cho du khách nước ngoài, khiến họ muốn đến thăm và trải nghiệm. Trong những năm qua, Nhật Bản đã đóng góp rất nhiều thành tựu cho thế giới, có thể kể đến như nền công nghiệp ô tô, trò chơi điện tử và lĩnh vực thời trang.

    Một trong những đóng góp vĩ đại nhất của Nhật Bản trong lĩnh vực văn hóa vẫn còn tồn tại như một biểu tượng cho đến ngày nay chính là anime. Từ “anime” xuất phát từ “animation” trong tiếng Anh, có nghĩa là hoạt hình, đã ảnh hưởng rộng rãi đến những người yêu mến các thể loại hoạt hình trên toàn thế giới, thôi thúc họ tìm đến nơi khai sinh ra nó, thậm chí học tiếng Nhật để tìm hiểu về nó. Vậy làm thế nào mà anime có thể tác động đến đời sống xã hội? Và nó ảnh hưởng thế nào đến văn hóa Nhật Bản và cả văn hóa phương Tây?

    Chính xác thì anime là gì?

    Anime là một thuật ngữ dùng để mô tả dòng phim hoạt hình theo phong cách Nhật Bản, đã xuất hiện từ đầu thế kỉ 20. Ngày nay, anime và người bạn đồng hành, manga, dòng truyện tranh theo phong cách Nhật Bản, gặt hái rất nhiều thành công không những ở Nhật mà trên toàn thế giới với giá trị công nghiệp hơn 15 tỉ đô la Mỹ. Anime không chỉ gói gọn trong những bộ phim hoạt hình dành riêng cho trẻ em mà còn có những chương trình truyền hình dành cho người lớn, và lấn sân sang cả điện ảnh. Có thể kể vài ví dụ về các bộ phim hoạt hình bom tấn như “Vùng đất linh hồn” của hãng phim Ghibli sản xuất năm 2001 hay tác phẩm thành công vang dội gần đây “Tên cậu là gì?” sản xuất năm 2016.

    Tuy phong cách vẽ tùy thuộc vào từng họa sĩ, các nhân vật anime thường có thể dễ dàng nhận ra bởi những nét đặc trưng như đôi mắt to tròn, mái tóc sặc sỡ, mũi hay miệng đều nhỏ nhắn. Ở Nhật, mọi người ở nhiều tầng lớp, nhiều độ tuổi đều xem anime và nó trở thành một phần của nền văn hóa hiện đại của người Nhật. Các bộ anime thường có nhiều tuyến nhân vật thú vị cùng với cốt chuyện hấp dẫn, có thể mang đến nụ cười và lấy đi nước mắt của khán giả.

    Anime bao gồm nhiều thể loại, từ kịch tính, lãng mạn, kinh dị đến khoa học viễn tưởng. Một số chương trình anime còn có các thể loại khác thường hơn như cyberpunk và mecha (khoa học viễn tưởng về trí thông minh nhân tạo và người máy lấy bối cảnh ở tương lai). Ở các nước phương Tây, anime không chỉ là hoạt hình Nhật Bản mà còn được xem là đại diện cho phong cách nghệ thuật của người Nhật.

    Anime ảnh hưởng như thế nào đến đời sống của người Nhật?

    Văn hóa Nhật Bản có thể dễ dàng tìm thấy trong các bộ phim amine. Ví dụ như đời sống học đường được mô tả sát với thực tế hay các nhân vật trong truyện thường đũa trong bữa ăn và qua đêm tại các lữ quán truyền thống (gọi là “ryokan” trong tiếng Nhật). Các nhân vật anime nổi tiếng được nhìn thấy ở khắp nơi ở Nhật trên đồ chơi, áo phông, phụ kiện trang trí và văn phòng phẩm. Thậm chí một số nhà hàng như Coco Ichibanya còn tự tạo ra các nhân vật anime của mình để quảng bá cho các phần ăn của trẻ em.

    Anime chính là nguồn cảm hứng để tạo ra nữ ca sĩ ảo đầu tiên của Nhật Bản, Hatsune Miku, công chúa nhạc pop với mái tóc xanh màu kẹo ngọt, đôi mắt to tròn đậm chất anime cùng giọng ca trong trẻo cao vút. Mặc dù không phải là người thật nhưng Miku vẫn có một lượng người hâm mộ khổng lồ và mọi người thậm chí còn tham dự buổi hòa nhạc trực tiếp của cô. Ngoài ra nhiều công ty còn sử dụng các nhân vật dễ thương mô phỏng phong cách anime để thu hút giới trẻ. Thông thường, các trò chơi video game phổ biến sẽ truyền cảm hứng cho việc tạo ra một bộ anime ăn khách hoặc ngược lại. Một ví dụ điển hình là loạt phim về Pokemon, được phát sóng liên tục từ đầu thập niên 90 đến nay và đã tạo ra được vô số trò chơi ăn theo. Anime chắc chắn cũng đã để lại dấu ấn đậm nét đến văn hóa nhạc pop của Nhật Bản trong những năm qua.

    Anime ảnh hưởng như thế nào đến phần còn lại của thế giới?

    Anime là một trong những tài nguyên tốt nhất hiện nay để kể chuyện dưới dạng hoạt hình mà không bị ràng buộc bởi thể loại hay khán giả, điều này trái ngược với phim hoạt hình truyền thống, thường chỉ nhắm vào đối tượng trẻ em. Anime đã gặt hái thành công trên thế giới khi những bộ phim đầu tiên được trình chiếu như: “Bảy viên ngọc rồng” (Dragonball), “Cậu bé siêu người máy” (Astro Boy), “Thủy thủ mặt trăng” (Sailor Moon) và “Cao thủ bóng rổ” (Slam Dunk). Nhiều người bắt đầu quan tâm tới Nhật Bản sau khi xem những bộ phim trên, họ thậm chí còn được truyền cảm hứng để học tiếng Nhật. Kết quả là vào năm 1984, kì thi kiểm tra trình độ năng lực Nhật ngữ (JLPT) đã ra đời.

    Đầu những năm 90 được biết đến như là thời kì sự bùng nổ của anime. Trong giai đoạn này, văn hóa anime càng phát triển mạnh mẽ hơn khi các ngày hội anime bắt đầu diễn ra. Các ngày hội anime có thể diễn ra trong vài ngày, thu hút đông đảo của những người hâm mộ anime và manga muốn thể hiện niềm đam mê và sự cống hiến của mình cho anime. Các sự kiện này là nơi diễn ra các buổi thảo luận, gặp gỡ của những người hoạt động trong lĩnh vực anime như các diễn viên lồng tiếng và nhân viên sáng tạo để nói về hoạt động của mình, cũng như là nơi họ giao lưu với người hâm mộ. Người hâm mộ cũng có thể tụ tập để mua trang phục, vật phẩm và thử “cosplay”. Thuật ngữ “cosplay” bắt nguồn từ “costume play”, nghĩa là trang phục trong trò chơi, hay là hành động người hâm mộ hóa trang thành các nhân vật trong bộ truyện mà họ yêu thích và mô phỏng theo nhân vật đó. Cosplay không chỉ giới hạn trong các nhân vật hoạt hình Nhật Bản mà còn hóa trang thành nhân vật trong các truyện tranh, phim hoạt hình bộ ở phương Tây, phim Hollywood và các trò chơi điện tử.

    Mặt phổ biến khác của anime chính là phong cách nghệ thuật. Phong cách nghệ thuật bắt nguồn từ anime rất độc đáo với các nhân vật thường có đôi mắt to tròn, kiểu tóc khác lạ. Các nước phương Tây đã phát triển một loạt phim sử dụng phong cách đặc biệt này. Một trong những loạt phim chuyển thể nổi tiếng theo phong cách anime là “Avatar: Tiết khí sư cuối cùng” (Avatar: The Last Airbender), đã tạo được tiếng vang trên toàn thế giới. Phần tiếp theo với tựa đề “Truyền thuyết về Korra” (The Legend of Korra) đã được thực hiện.

    Anime ở các quốc gia khác

    Một trong những ví dụ phổ biến về loạt phim anime do phương Tây sản xuất là RWBY (phát âm tương tự như “Ruby”). RWBY, ghi tắt từ chữ cái đầu tiên của 4 màu đỏ (Red)-trắng (White)-đen (Black)-vàng (Yellow), là màu tượng trưng cho 4 nhân vật chính của bộ phim này. Đây là một chuỗi phim phát hành mạng được sản xuất bởi công ty Rooster Teeth, có trụ sở tại Austin. Phim do tác giả Monty Oum viết, kể về bốn thiếu nữ trẻ tuổi theo học tại ngôi trường chuyên đào tạo những nữ thợ săn để chiến đấu chống lại những thế lực thù địch. Các nhân vật trong bộ phim này được xây dựng dựa trên những nhân vật trong các truyện cổ tích của Grimm. RWBY đạt được một lượng lớn người theo dõi ở Nhật Bản và hãng Warner Bros Japan đã quyết định đưa bộ phim về Nhật, đặt tên theo tiếng Nhật và phát hành dưới định dạng Blu-ray và đĩa DVD. Điều này khiến RWBY trở thành tác phẩm anime do Mỹ sản xuất đầu tiên được phát hành ở Nhật.

    Vậy anime đã có ảnh hưởng như thế nào đến thế giới? Ngành công nghiệp tỷ đô này chắc chắn đã có tác động không nhỏ đến thể loại phim hoạt hình hiện đại ở nhiều quốc gia cũng như thu hút một lượng lớn người hâm mộ đến Nhật Bản. Anime khiến mọi người trên khắp thế giới quyết định học tiếng Nhật, dẫn đến việc tạo ra kỳ thi JLPT. Có thể nói ngành công nghiệp này đã rất thành công trong việc quảng bá du lịch Nhật Bản cũng như có những ảnh hưởng không nhỏ đến nền văn hóa nhạc pop ngày nay.

    *Hình ảnh đại diện: jp.fotolia.com/