Urashima Taro: bài học đạo lý từ truyền thuyết dân gian Nhật Bản

  • Nghệ thuật
  • Truyền thống
  • Văn hóa
  • Văn học
  • Xã hội
  • Bạn biết bao nhiêu câu chuyện dân gian và truyền thuyết? Chúng có phải là những câu chuyện ngụ ngôn hay chuyện đạo lý độc đáo ở đất nước của bạn không? Các câu chuyện dân gian thường được kể qua nhiều thế hệ để giải thích một cách đơn giản những đạo lý và giá trị cho trẻ em với những nội dung dễ hiểu. Một số truyền thuyết dân gian đã trải qua hàng trăm năm và vẫn được biết đến rộng rãi ngày nay. Một vài ví dụ về những câu chuyện dân gian và ngụ ngôn Việt Nam như “Ăn khế trả vàng” – truyện về thói tham lam của con người, hay “Tấm Cám” – truyện về “ở hiền gặp lành”. Mặc dù có rất nhiều những phiên bản khác nhau của chuyện dân gian được kể qua thời gian thì cuối cùng vẫn thường có một hoặc hai phiên bản mà mọi người thường biết. Quan trọng hơn, là đạo lý được truyền đạt tới trẻ em theo cách đơn giản và dễ nhớ.

    Bạn có biết rằng Nhật Bản cũng có một kho tàng truyện ngụ ngôn và truyền thuyết dân gian nổi tiếng với những đạo lý và bài học riêng? Urashima Taro là một trong số những truyền thuyết dân gian phổ biến nhất ở Nhật. Đó là một câu chuyện thường được kể cho trẻ em và một số phiên bản khác nhau ra đời kể từ thế kỉ thứ 8, mặc dù nó đã được chuẩn hoá bởi người chuyên kể truyện thiếu nhi Iwaya Sazanami trong thời Minh Trị. Có một vài biến thể của câu chuyện, nhưng tổng thể thì chúng khá là giống nhau. Đây là tất cả những gì các bạn cần biết về truyện Urashima Taro!

    Tóm tắt câu chuyện

    Trong phiên bản được kể nhiều nhất thì Urashima Taro là một người đàn ông khi đang đi đánh cá ở biển bỗng nhìn thấy một con rùa đang bị tra tấn bởi một lũ trẻ. Taro sau đó đã cứu con rùa và thả nó về biển. Một vài ngày sau, trong khi đang đánh cá trên thuyền như mọi khi thì có một con rùa lớn kể cho Taro rằng con rùa nhỏ mà anh đã cứu là công chúa của biển cả và tên cô ấy là Otohime. Con rùa đã trao cho Taro cái mang cá như là một phần thưởng và đưa anh xuống Long Cung dưới đáy biển sâu, nơi anh có thể gặp Quốc vương Ryujin và công chúa Otohime.

    Sau khi ở lại dưới biển với công chúa ba ngày thì Taro cảm thấy nhớ nhà và mong ước được về nhà gặp cha mẹ. Công chúa đã cố gắng ngăn cản anh nhưng khi anh cứ khăng khăng đòi về, vì vậy cô đã đưa cho anh một cái hộp thần kì có tên là “tamatebako”- thứ mà theo cô, có khả năng bảo vệ anh. Sau khi đưa cho anh chiếc hộp, cô đã cảnh báo anh không được mở nó dù có chuyện gì đi chăng nữa.

    Khi quay trở về bờ biển trước kia, Taro nhận ra rằng mọi thứ đã thay đổi rất nhiều, kể cả nhà anh, bố mẹ anh và mọi người anh biết đều đã ra đi. Khi anh hỏi xung quanh thì anh được bảo rằng chính anh – Urashima Taro đã mất tích từ rất lâu rồi. Trong lúc bối rối, anh đã mở chiếc hộp ra và nó biến anh thành một ông già. 300 năm đã trôi qua trên mặt đất dù anh chỉ dành có 3 ngày dưới biển sâu.

    Một phiên bản nữa của câu chuyện khá khác biệt. Taro đã tìm thấy con rùa mắc trên lưới đánh cá và thả nó ra, và sau đó một người phụ nữ đã tiếp cận anh và đề nghị anh đưa cô ấy về nhà. Sau khi về tới Long Cung, cô nói rằng cô ấy là con rùa mà anh đã thả và đề nghị họ kết hôn. Đoạn kết của câu chuyện thì giống như trên, ngoại trừ rằng anh đã ở lại trong khoảng thời gian mà anh nghĩ là 3 năm rồi trở về quê cũ của anh và nhận ra rằng 700 năm đã trôi qua. Cuối cùng, Taro biến thành con hạc và vợ anh thì trở lại thành con rùa, sau đó họ sống giống như những vị thần Shinto.

    Những bài học đạo lý

    Lần đầu tôi đọc câu chuyện này khi tôi là một đứa trẻ, tôi đã cảm thấy bối rối vì tôi không hiểu được đạo lý của câu chuyện. Tôi hiểu rằng chúng ta nên giữ lời hứa, điều mà Urashima Taro đã không làm, và cuối cùng anh ấy trở thành một ông lão. Nhưng liệu còn có giá trị nào còn ẩn giấu trong câu chuyện?

    Tuy nhiên, nhìn chung, có lẽ với tôi câu chuyện này dạy chúng ta rằng giúp đỡ người khác không nhất thiết sẽ mang đến vận may. Có thể đó là một bài học thực sự bởi trên thực tế, làm việc tốt không phải lúc nào cũng được báo đáp và ngược lại, làm việc xấu thì không có chuyện chắc chắn sẽ bị trừng phạt hay gặp xui xẻo. Điều này nghe có vẻ u ám và nó là một bài học gây tranh cãi, bởi nó đi ngược lại với quan niệm “công lý luôn chiến thắng” hay “hiền gặp lành, ở ác gặp dữ”. Một cách khác để xem xét ý nghĩa của câu chuyện có thể là khi bạn làm việc tốt, bạn không nên kì vọng được trả ơn và khi bạn được tặng một món quà nhờ vào việc đã giúp đỡ người khác, bạn không nên sinh lòng tham nhận quà ngay mà nên khiêm tốn từ chối nó. Đạo lý cuối cùng mà tôi có thể liên tưởng tới là đôi khi nên sống không quá ranh ma để đạt được lợi ích và rằng không phải mọi kiến thức đều tốt.

    Khi tôi nghiên cứu về câu chuyện này, tôi tìm ra một số bài học đạo lý có ý nghĩa hơn. Điều sâu sắc nhất là sau khi một con người rời khỏi nơi sống hay vùng an toàn của anh ta, thì khi anh ấy hay cô ấy trở về, mọi thứ sẽ không còn như cũ nữa. Một bài học khác là một người không nên chìm đắm trong sung sướng quá lâu bởi thời gian không chờ đợi ai cả.

    Urashima Taro lúc đầu có vẻ giống như một nhân vật không may mắn trong một câu chuyện kì lạ, nhưng ngạc nhiên là, nó có khá nhiều bài học đạo lý trong đó. Đặc biệt là với phần mọi thứ rồi cũng sẽ thay đổi theo thời gian, điều mà tôi cho là khá là khó để trẻ em có thể tự nắm bắt. Tuy nhiên, câu chuyện và những bài học đạo lý có vẻ sẽ lưu lại trong trí nhớ bọn trẻ cho tới khi chúng trải nghiệm và hiểu được nó khi lớn lên! Tất cả các câu chuyện của phương Tây hay của Việt Nam, nếu so sánh thì thường kết thúc có hậu khi người anh hùng hay người làm việc tốt sống hạnh phúc mãi mãi về sau. Bạn có nghĩ rằng đây là một câu chuyện phù hợp để kể cho trẻ em nhằm dạy chúng về sự thất hứa và sự biến chuyển không ngừng của thời gian?