Gia đình Nhật Bản: Thực trạng qua phim ảnh và thực thi hệ thống nuôi con chung

  • Phim ảnh
  • Xã hội
  • Đời sống
  • Gia đình không êm ấm, cha mẹ li hôn và con trẻ li tán là cảnh tượng không còn hiếm thấy ở mọi nơi trên thế giới. Nhưng hệ luỵ đau lòng nhất của sự chia cắt tình thân lại đặt nặng lên vai của những đứa trẻ. Người lớn luôn cho rằng trẻ con còn quá nhỏ nên sẽ không nhận thức sâu sắc, thậm chí là không nhớ được những gì đã xảy ra giữa cha mẹ chúng. Nhưng ngược lại, trẻ con là tấm gương phản chiếu tất cả, và có những ký ức hằn sâu suốt cuộc đời. Những tổn thương tinh thần của những đứa trẻ bị bỏ rơi đã được tái hiện qua rất nhiều bộ phim lớn nhỏ mà Japan Info muốn giới thiệu đến bạn, trước khi luận bàn thêm về thực trạng gia đình tại Nhật Bản.

    Dưới đây là 3 bộ phim được đánh giá cao cả ở trong nước và quốc tế. Cốt truyện phản ánh thực trạng xã hội, tính nhân văn trong tình tiết và cá tính của mỗi đứa trẻ không cha không mẹ sẽ lấy đi của bạn không ít nước mắt. Vì vậy hãy chuẩn bị tinh thần sẵn sàng nếu bạn muốn đi sâu vào tìm hiểu chủ đề này nhé!

    誰も知らない (Không ai biết, 2004)

    誰も知らない (Dare mo shiranai) là câu chuyện bốn đứa trẻ cùng mẹ khác cha, ở độ tuổi 5 đến 12 tuổi. Chúng là anh chị em nhưng không biết mặt cha (mỗi đứa trẻ có một người cha khác nhau) và người mẹ thì thường xuyên ra ngoài để mặc các con ở nhà. Vì ba đứa con út không được khai sinh hay đăng ký hộ tịch, và đang sống bất hợp pháp trong căn hộ, nên chúng không thể ra ngoài hoặc để bị nhìn thấy ở trong căn hộ. Cũng vì lẽ đó, chúng đều không đi học. Một lần, người mẹ để lại lời nhắn và bỏ đi trong nhiều tuần liền, cuối cùng không quay về. Kể từ đó, không một ai hay biết, bốn đứa trẻ bị đẩy vào hoàn cảnh phải tự sinh tồn, chỉ có thể dựa vào nhau và cùng đương đầu với nhiều thử thách.

    誰も知らない dựa trên một bi kịch có thật xảy ra vào năm 1988, bạn có thể tìm thông tin thêm bằng từ khoá “Vụ năm đứa trẻ bị bỏ rơi tại Sugamo” (巣鴨子供置き去り事件, Sugamo kodomo okizari jiken). Một bà mẹ trẻ đã bỏ rơi năm đứa con của mình trong một căn hộ ở Tokyo để chung sống với người bạn trai ở một thành phố khác. Đối với nước Nhật những đứa trẻ này cũng như chưa hề tồn tại, vì chúng không được khai sinh, không được đi học. Mãi tận 9 tháng sau ngày bị bỏ rơi, chúng mới được cảnh sát tìm thấy nhưng đã quá muộn. Đứa nhỏ nhất chỉ mới 1 tuổi và đã chết khi được phát hiện, một đứa chết do tai nạn và ba đứa còn lại thì suy dinh dưỡng nặng.

    明日、ママがいない (Ngày mai không có mẹ, 2014)

    Maki bị đưa vào trại trẻ mồ côi có tên là Kogamo (コガモの家), sau khi mẹ cô bị bắt vì tội vô ý gây thương tích. Tại đây, cô gặp “Post” – một cô bé bị bỏ rơi lúc mới sinh trong thùng thư và nhiều đứa trẻ khác cũng bị bỏ rơi hoặc bị lạm dụng. Trại trẻ mồ côi Kogamo được điều hành bởi Sasaki, một nhân vật lập dị. Những đứa trẻ phải đối mặt với sự phân biệt đối xử từ xã hội rộng lớn cũng như chấn thương tâm lý khi bị bỏ rơi. Trong khi nhiều đứa trẻ nuôi dưỡng hy vọng được nhận nuôi và yêu thương bởi một gia đình tử tế, Maki bám lấy hy vọng rằng một ngày nào đó mẹ cô sẽ quay lại đưa cô ra khỏi trại trẻ mồ côi này.

    Bộ phim truyền hình này đã làm dấy lên một làn sóng phản đối từ các bệnh viện và các trại trẻ mồ côi vì bị cho rằng mô tả những đứa trẻ khiếm khuyết tinh thần và không được xã hội đón nhận, khiến cho chính những đứa trẻ mồ côi ngoài đời thực cảm thấy mình cũng như vậy.

    万引き家族 (Gia đình trộm vặt, 2018)

    Một bộ phim đặc sắc khác của Hirokazu Kore-eda, đồng đạo diễn phim 誰も知らない, kể về một gia đình nghèo ở khu ổ chuột. Họ là năm người không máu mủ ruột rà, trở thành gia đình vì bị bỏ rơi, bị bạo hành v.v. Ban ngày, người cha Osamu là một lao động chân tay. Ông và con trai Shota có sở thích cùng nhau… ăn cắp vặt. Một ngày nọ, đang trên đường trở về nhà sau một “phi vụ” trót lọt, ông Osamu bắt gặp cô bé con Yuri. Yuri đi lạc, không thể tìm đường về nhà và sắp chết cóng giữa phố. Ông Osamu dắt cô bé về nhà mình. Yuri trở thành đứa con mới trong nhà Osamu. Nhưng cũng từ đó, nhiều biến cố giáng xuống gia đình nhỏ này và bọn họ bị chia cắt với nhau.

    Thực trạng gia đình Nhật Bản

    Theo báo cáo mới nhất năm 2018 của tổ chức phát triển và hợp tác kinh tế (Organisation for Economic Co-operation and Development, OECD), tỉ lệ ly hôn tại Nhật nằm ở mức 34.69%, thấp hơn Mỹ và Canada, nhưng có dấu hiệu tăng nhanh. Đáng chú ý hơn, mỗi năm có hơn 150.000 trẻ em bị tách khỏi cha hoặc mẹ vì ly hôn. Theo một bài báo của Japantimes, từ năm 1991 đến nay, có hơn 3 triệu trẻ em bị cắt đứt liên lạc với cha hoặc mẹ của chúng. Những đứa trẻ cho dù phải chịu những chấn động tâm lý sau khi bị bỏ rơi hoặc sau vụ li hôn của cha mẹ, thường ít được người lớn để ý đến.

    Một điểm bất hợp lý nữa trong bộ luật gia đình của Nhật Bản đó là không cho phép nuôi con chung, chính vì vậy mà những ông bố và bà mẹ thường cố gắng giành quyền nuôi con và giai đoạn “tranh chấp” này thường kéo dài đến vài năm. Phải nói thêm rằng trong các vụ ly hôn từ các cuộc hôn nhân quốc tế giữa người nước ngoài và người Nhật, người vợ hoặc chồng là người Nhật thường được pháp luật nâng đỡ và có được quyền nuôi con bất chấp mọi công ước hay luật pháp quốc tế. Sau nhiều vụ ly hôn, vợ hoặc chồng người nước ngoài bị ngăn cản việc thăm con và thường mất liên lạc hoàn toàn với đứa trẻ sau một thời gian.

    Thực trạng đau lòng này đã dấy lên nhiều sự phẫn nộ cả trong và ngoài nước Nhật, buộc chính phủ Nhật Bản phải đưa ra một số biện pháp giải quyết. Dự thảo chính sách nuôi con chung (共同養育, Kyodo yoiku) cũng như một hệ thống luật pháp cho phép điều này vừa được đưa ra thảo luận vào tuần trước. Nghiên cứu tính khả thi của dự thảo sẽ được thực hiện vào cuối năm 2019. Theo báo Asahi, việc nuôi con chung đang ngày càng được ủng hộ, nhưng không ít người phản đối vì cho rằng những bất hoà của cha mẹ trong quá trình nuôi con chung sẽ tác động tiêu cực đến sự phát triển của đứa trẻ.

    Hình ảnh đại diện: photo-ac.com