“Daijoubu”: Dùng khi nào và như thế nào?

  • Lịch sử
  • Ngôn ngữ
  • Văn hóa
  • Xã hội
  • Đời sống
  • Khi đến Nhật, tất nhiên bạn sẽ nghe mọi người xung quanh giao tiếp bằng tiếng Nhật. Những từ quen thuộc mà bạn có thể bắt gặp sẽ là “kawaii” (đáng yêu), “samui” (lạnh), “atsui” (nóng), “ne!” (không phải vậy sao?), “arigatou” (cảm ơn), “mata ne” (gặp lại sau nhé) và nhiều hơn thế nữa. Thế bạn đã bao giờ nghe thấy từ “daijoubu” (đôi khi được phát âm là “daijobu”) chưa?

    Nếu bạn từng nghe thấy từ này rồi, có thể bạn sẽ băn khoăn về ý nghĩa thật sự của nó. Từ “daijobu” được dùng trong nhiều trường hợp, và với mỗi trường hợp nó lại có ý nghĩa khác nhau. Đây là một trong những từ tiếng Nhật được sử dụng phổ biến nhất. Vậy thì “daijoubu” có nghĩa là gì? Và làm cách nào để bạn có thể sử dụng nó một cách phù hợp khi bạn ở Nhật ?

    “Daijoubu Desu”

    “Daijoubu” sử dụng bảng chữ cái tiếng Hán (kanji), bao gồm các ký tự “大” (dai) có nghĩa là “lớn”, “丈” (jo) có nghĩa là “chiều cao” hay “tầm vóc”, và “夫” (bu) có nghĩa là “người chồng”. Thực ra nghĩa nguyên gốc của 3 ký tự này khi đứng cạnh nhau (“大丈夫”/daijoubu) là “người đàn ông quý tộc”, nhưng qua thời gian, nó đã thay đổi hoàn toàn.

    Chúng ta nói “daijoubu” để cho người khác biết rằng mình vẫn ổn, mọi thứ vẫn ổn và họ không cần phải lo lắng. Ví dụ:
    “Đã 30 phút rồi. Cậu có chắc là cậu sẽ đến kịp không?” – “Daijoubu desu”
    “Tớ nghe nói tuần trước cậu ốm nặng lắm. Giờ đã khỏe chưa?” – “Daijoubu desu”
    “Tôi rất xin lỗi về chuyện hôm qua.” – “Daijoubu desu”

    Trong tiếng Nhật, “desu” đứng sau một tính từ hoặc một danh từ, có chức năng tương tự kết thúc câu một cách lịch sự và chuẩn ngữ pháp.

    Tuy nhiên, nghĩa của từ “daijoubu” đang trở nên mập mờ do cách người Nhật lạm dụng nó trong thời gian gần đây, qua đó dễ gây nhầm lẫn cho những người đang học Tiếng Nhật. Vì vậy nên hãy cùng tìm hiểu cách người Nhật sử dụng “daijoubu” trong giao tiếp hiện đại nhé!

    1. Trong nhà hàng

    カフェ・スタッフ

    Khi được một nhân viên phục vụ bàn hỏi “Anh/chị có muốn dùng thêm nước lọc không ạ?” và khách hàng nói “daijoubu desu” thì nó có nghĩa là “không, cảm ơn” hoặc “không cần đâu”. Nhưng nếu nhân viên phục vụ hỏi “Cho phép tôi rót thêm nước cho anh/chị nhé?”, và khách hàng trả lời “daijoubu desu”, tình huống sẽ trở nên khó hiểu: liệu với từ “daijoubu” ở đây thì khách hàng đang muốn nói “OK cứ rót đi” hay “không cần đâu, tôi ổn”?. Trong hầu hết trường hợp, bạn sẽ phải lắng nghe tông giọng cũng như quan sát cử chỉ của người nói để hiểu đúng ý.

    Để tránh nhầm lẫn, nếu bạn muốn xin thêm nước trong trường hợp trên, tốt hơn là hãy nói “hai, onegaishimasu” (vâng, làm ơn) hoặc “iie, kekkou desu” (không, cảm ơn).

    2. Khi đi mua sắm

    コンビニ

    Có một khách hàng nọ đang tìm mua một chiếc chân váy, nhưng có vẻ như cô ấy không tìm được mẫu mà mình muốn. Cô bèn hỏi nhân viên bán hàng: “Tôi muốn một chiếc như thế này nhưng màu khác” và nhận được câu trả lời “daijoubu desu” từ nhân viên bán hàng. Trong trường hợp này, ý của nhân viên bán hàng là vị khách hàng có thể đặt hàng chiếc chân váy hoặc một mẫu nào đó tương tự, và hàng sẽ về rất sớm thôi. Cuộc đối thoại nghe có vẻ không liên quan, nhưng đây chính là cách giao tiếp của những người trẻ ngày nay.

    3. Khi được giúp đỡ

    高齢者 シルバーカー 

    Một người đàn ông bị ngã xe đạp, một cô gái thấy thế liền chạy đến giúp đỡ ông ta. Cô hỏi: “Daijoubu desu ka?” (thêm “ka” vào cuối sẽ biến một câu tiếng Nhật thành câu hỏi; “daijoubu desu ka” có nghĩa là “Ông có bị làm sao không?”). Nếu người đàn ông không bị thương, ông ta sẽ trả lời “daijoubu desu” để cho cô gái biết là mình ổn.
    Nếu một cụ bà làm rơi đồ tạp hóa của mình và được ai đó nhặt lên giúp, cụ bà có thể nói “daijoubu desu!” hay “Tôi có thể tự lo được/Tôi ổn”. Tuy nhiên, trong trường hợp này thì câu nói bạn dễ nghe thấy nhất có lẽ là “arigato gozaimasu! (cảm ơn rất nhiều!).

    Lý do mà người Nhật thích dùng từ “daijoubu” (thường đi kèm “desu” để có một câu lịch sự đúng ngữ pháp) là do nó có thể một trong hai nghĩa “có” và “không”, và văn hóa của họ cho phép họ làm điều đó. Người Nhật luôn nhìn nhận vấn đề cẩn thận và giữ thái độ dĩ hòa vi quý. “Daijoubu” là phương án trả lời an toàn nhất, bất kể câu hỏi là gì. Điều quan trọng là bạn cần phải thể hiện được mình đang muốn ám chỉ nghĩa tích cực hay nghĩa tiêu cực của từ “daijoubu” thông qua biểu cảm gương mặt và cử chỉ.

    Những người mới bắt đầu học tiếng Nhật có thể dễ dàng sử dụng “daijoubu desu” để thể hiện sự sự đồng ý hay từ chối, hay xác nhận với người khác rằng mình vẫn ổn. Tuy nhiên, bạn hãy cẩn thận và đừng lạm dụng “daijoubu”, đặc biệt là trong kinh doanh, bởi đây không phải là một từ mang sắc thái nghiêm túc. Nhưng hãy cứ thoải mái dùng nó với những người bạn Nhật Bản của bạn nhé! Tìm hiểu và tiếp thu những cụm từ linh hoạt kiểu này sẽ là những bước đệm để bạn học cách nói tiếng Nhật trôi chảy và hiệu quả. Lần tới khi bạn nghe thấy “daijoubu”, hãy để ý biểu cảm khuôn mặt cùng cử chỉ của người nói, luyện tập nói “daijoubu” với chính mình, và chỉ sau một thời gian ngắn bạn sẽ sẵn sàng dùng nó một cách tự nhiên như người Nhật!