Bộ Lao động Nhật Bản: 5160 doanh nghiệp tiếp nhận thực tập sinh vi phạm!

  • Lao động
  • Tin tức
  • Bộ Lao động, Phúc lợi và Sức khoẻ Nhật Bản đã công bố kết quả điều tra năm 2018 đối với 7334 doanh nghiệp tiếp nhận thực tập sinh trên toàn quốc. Theo công bố này, nhiều con số gây sốc đã được phơi bày, trong đó, hơn 70% doanh nghiệp bị điều tra vi phạm các quy định trong bộ luật Lao động. Cụ thể như thế nào, mời bạn xem bài viết này.

    Tình hình vi phạm có giảm, nhưng …

    Hình ảnh chụp từ báo cáo của Bộ Lao động, Phúc lợi và Sức khoẻ Nhật Bản

     
    Số lượng các doanh nghiệp tiếp nhận thực tập sinh phạm luật có giảm nhẹ so với năm trước và giảm khoảng 3%~5% so với các năm đã từng ghi nhận, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng sự giảm này hoàn toàn không thể hiện một dấu hiệu khả quan nào, vì số lượng vi phạm tăng tỉ lệ thuận với số doanh nghiệp tiếp nhận, mặc dù có nhiều quy định nghiêm khắc hơn đã được ban hành.

    Nội dung vi phạm

    Hình ảnh chụp từ báo cáo của Bộ Lao động, Phúc lợi và Sức khoẻ Nhật Bản

     
    Các vi phạm chính là: (1) Giờ làm việc bất hợp lý, làm thêm nhiều (23,3%), (2) Không đảm bảo an toàn lao động (22,8%), Thanh toán lương thưởng không thoả đáng (14,8%). Ngoài ra còn có vi phạm về Nội quy lao động trong nội bộ, Tiêu chuẩn vệ sinh, Khám sức khoẻ định kỳ v.v.

    Trong báo cáo kết quả, Bộ cũng đã nêu ra một số trường hợp vi phạm thực tế trong quá trình điều tra. Theo một thông tin ẩn danh về một doanh nghiệp trong lĩnh vực máy móc và kim loại bắt thực tập sinh làm việc đến đêm, khi điều tra viên tới kiểm tra đột xuất công ty lúc 9 giờ tối thì đúng là có tình trạng này. Cụ thể, khi xem lại sổ chấm công của doanh nghiệp trong vòng 6 tháng gần nhất, 4 thực tập sinh đang làm việc đã tăng ca hơn 80 tiếng một tháng (có người tăng ca đến 105 tiếng) và có những tháng chỉ được nghỉ một ngày. Doanh nghiệp này không hề thuộc đối tượng ký kết hay đề nghị ký kết Hiệp định 36 cho phép thực tập sinh tăng ca 45 tiếng một tháng. Ngoài ra, nghiêm trọng hơn, doanh nghiệp chỉ trả lương tăng ca 500 yên/ giờ và bị cho là ghi nhận trong sổ chấm công giảm đi rất nhiều so với giờ làm việc thực tế của các thực tập sinh.

    Một trường hợp khác là doanh nghiệp chế biến thực phẩm, có hơn 50 thực tập sinh nhưng không tổ chức tập huấn an toàn vệ sinh lao động định kỳ. Bên cạnh đó, 25% tổng số thực tập sinh tăng ca hơn 100 tiếng một tháng, người tăng ca nhiều nhất lên đến 198 tiếng! Có thể thấy các thực tập sinh đã làm việc không nghỉ ngơi trong một thời gian dài, đủ thấy tình trạng này có thể gọi là “bóc lột sức lao động” của người nước ngoài.

    Ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh vi phạm nhiều nhất

    Hình ảnh chụp từ báo cáo của Bộ Lao động, Phúc lợi và Sức khoẻ Nhật Bản

     
    Khi phân chia vi phạm theo ngành công nghiệp, ngành máy móc và kim loại bị cho là vi phạm nhiều nhất, với 40% tổng số, nghĩa là 1937 doanh nghiệp vi phạm (chưa tính đến thống kê theo số vụ vi phạm), ngành chế biến thực phẩm đứng thứ 2 với 936 doanh nghiệp vi phạm, kế đó là ngành sản xuất trang phục với 502 doanh nghiệp vi phạm.

    Tố cáo từ phía thực tập sinh

    Hình ảnh chụp từ báo cáo của Bộ Lao động, Phúc lợi và Sức khoẻ Nhật Bản

     
    Thực tập sinh đã báo cáo 103 vụ vi phạm với cơ quan điều tra của Bộ Lao động, tăng khoảng 20 vụ so với những năm trước đó. Có thể thấy một thực tế, thực tập sinh đã mạnh dạn hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng vi phạm của doanh nghiệp vẫn ở mức cao.

    Cụ thể trong số 103 vi phạm do thực tập sinh tố cáo, có 96 vụ không chi trả tiền lương cho thực tập sinh, 26 vụ chi trả không thoả đáng (quá thấp hoặc không trả tiền lương tăng ca) và 15 vụ sa thải không đúng quy trình hay không có lý do chính đáng.

    Ngoài ra, trong năm 2018, có 19 vụ vi phạm nghiêm trọng của các doanh nghiệp tiếp nhận đã bị phanh phui trên các phương tiện truyền thông. Con số này thấp hơn nhiều so với các năm trước đó, vốn luôn dao động ở mức 40 đến 50 vụ.

    Xử lý vi phạm của doanh nghiệp tiếp nhận

    Theo Nikkei, 112 doanh nghiệp tiếp nhận vi phạm nghiêm trọng trong năm 2018 đã bị đình chỉ tiếp nhận thực tập sinh trong vòng 5 năm. Điều khó hiểu là các doanh nghiệp này không bị xử phạt hành chính hay hình sự, mặc dù có một số vụ gây thương tích và ảnh hưởng đến tính mạng cũng như sức khoẻ của thực tập sinh.

    Hình ảnh chụp từ bài viết cả Asahi

     
    Một tin tức khác từ Asahi cho biết, hai nghiệp đoàn tại tỉnh Saitama và Chiba đã bị đình chỉ hoạt động vì dấu hiệu tham nhũng, nhận “tiền hoa hồng” từ phía các doanh nghiệp Việt Nam gửi thực tập sinh đi Nhật. Theo điều tra, toàn bộ nguồn tiền “bổi trơn” này đều là do các thực tập sinh Việt Nam đóng trước khi sang Nhật. Ví dụ, nghiệp đoàn vi phạm ở Chiba sẽ nhận được 300.000 yên nếu thực tập sinh làm việc được 1 năm, làm được 2 năm thì sẽ nhận thêm được 200.000 yên.
    Cụ thể, tên của hai nghiệp đoàn bị đình chỉ là:
    国際技術交流協同組合 (Kokusai gijutsu kōryū kyōdō kumiai, thuộc tỉnh Chiba)
    Kyodo事業協同組合 (Kyodo Jigyō kyōdō kumiai, thuộc tỉnh Saitama)