Tại sao người Nhật không nhường ghế cho người cao tuổi trên các phương tiện giao thông công cộng?

  • TOKYO
  • Đời sống
  • Thế giới thường bị ấn tượng đến mức choáng ngợp bởi cách cư xử và thái độ lịch sự của người Nhật. Nhưng khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng như xe lửa hoặc xe buýt, mọi thứ dường như có gì đó “sai sai”. Không khó để bắt gặp những người trẻ hoàn toàn trông khỏe mạnh ngồi ung dung trên ghế trong khi một số người già đang đứng xung quanh. Điều này xảy ra cả ngay với hàng GHẾ ƯU TIÊN. Chắc hẳn bạn sẽ ngạc nhiên tại sao người Nhật nổi tiếng với thái độ lịch sự và tôn trọng người khác lại không nhường ghế của họ cho những người lớn tuổi đáng hàng cha chú. Hãy để bài viết này giúp bạn giải đáp thắc mắc nhé!

    Ở hầu hết các quốc gia, chuẩn mực cư xử luôn bao gồm sự tôn trọng và ý thức ưu tiên cho người cao tuổi. Nhật Bản không nằm ngoài quy chuẩn này trong đa số trường hợp, vì mức độ thâm niên và hệ thống phân cấp bậc rất quan trọng trong xã hội Nhật Bản. Trên thực tế, “senpai”, nghĩa là tiền bối, là một từ được người Nhật thường xuyên sử dụng, cho dù đó là bạn học cùng tuổi nhưng trên một cấp lớp hoặc đồng nghiệp ít tuổi hơn nhưng vào công ty trước. Vậy có gì đó khác thường khi người Nhật sử dụng phương tiện giao thông công cộng? Hãy cùng thảo luận nhé.

    Tôi thật sự đã già đến thế hả?

    Nếu bạn có cơ hội nói chuyện với một số người già Nhật Bản, bạn sẽ thấy tỏ ra lịch sự thôi chưa đủ, mà còn phải có lối ứng xử và đối đáp phù hợp.

    Cheophamm, một phóng viên của Japan Info viết:

    “Tôi hỏi người hàng xóm – (một phụ nữ lớn tuổi cũng là chủ nhà của tôi) về những gì tôi thấy khi tôi sử dụng phương tiện giao thông công cộng và bà giải thích rằng, bất cứ khi nào bà lên xe buýt và được ai đó nhường chỗ, bà sẽ nghĩ: “Ahhhh, tôi đã già đến mức tôi cần một người đàn ông trẻ tuổi nhường chỗ cho tôi rồi sao?”. Nhường chỗ như thế chẳng khác nào nhắc nhở bà rằng “Bà đang già đi đấy!”

    Tôi đã từng gặp phải tình huống khó xử tương tự khi tôi đề nghị nhường chỗ ngồi của tôi cho một người phụ nữ và con cô ấy trên xe buýt, nhưng kết quả là, cho dù cô ấy có nói lời cảm ơn với tôi bao nhiêu đi chăng nữa, cô ấy vẫn không chịu ngồi xuống ghế được nhường.”

    Nói cách khác, không phải người trẻ không nhường chỗ, mà là người già ở Nhật, khác với phần còn lại của thế giới, không chịu sử dụng chỗ ngồi được nhường.

    Hơn nữa, có một số người sợ rằng họ sẽ gây ra sự bất tiện hoặc rắc rối cho bạn hoặc đơn giản là không muốn nhận sự thương hại của bạn. Thực tế, bởi vì Nhật Bản là một quốc gia có dân số người già ngày càng tăng, nên quan điểm của họ về việc ưu tiên cho những người cao tuổi hoàn toàn không giống với bất kỳ quốc gia nào khác.

    Có nhất thiết phải lên tàu này vào thời điểm này?

    Một trong những lý do chính khiến mọi người ở Nhật Bản không nhường chỗ cho người già, hoặc bà mẹ có con hoặc các đối tượng khác được ưu tiên chỗ ngồi, chính là do sự đông đúc của các chuyến tàu.

    Đặc biệt là trong các chuyến tàu Tokyo bận rộn hầu như không thể chen chân trong giờ cao điểm. Những người phải ở trên chuyến tàu đó vì họ cần phải đi làm hoặc đi học, và rất nhiều người sử dụng ghế ưu tiên và chẳng hề đứng lên nhường chỗ khi có người già hoặc phụ nữa có thai hay có con nhỏ. Có một lý do biện minh cho hành động này, đó là những đối tượng được ngồi ghế ưu tiên thường không phải vội vã đi làm hoặc đi học, vì vậy họ nên lên chuyến tàu sau, hay tránh hẳn giờ cao điểm. Họ có thật sự cần phải lên tàu này vào thời điểm này không?

    Một chỗ ngồi trên một chuyến tàu ở Tokyo là một giải xổ số may nên nên thực tế, gần đây đã có những hành khách đi xa đến mức mua bán chỗ ngồi trên tàu. Một tài khoản trên trang bán hàng trực tuyến Mercari đã rao bán chỗ ngồi của mình vào các giờ cao điểm và gây không ít tranh cãi. Điều này được coi là trái với quy tắc giao dịch của Mercari nên mặt hàng này đã nhanh chóng bị tháo xuống.

    Một số cư dân Tokyo khó chấp nhận việc đi lại khó khăn nên họ đã chọn cách sống ở một số ga nhất định là điểm xuất phát của tuyến tàu họ thường sử dụng, để đảm bảo luôn có chỗ ngồi khi di chuyển. Mặc dù điều này đồng nghĩa giá thuê nhà sẽ cao hơn hoặc ở xa trung tâm hơn nhưng họ sẵn sàng chấp nhận để không phải đứng vật vạ trên những chuyến tàu nêm người.

    Ngoài ra còn có một cách nữa là chờ chuyến tàu tiếp theo, vì nếu xếp hàng đầu thì khả năng được ngồi sẽ cao hơn. Những người đã chờ đợi có được chiếc ghế quý giá sẽ khó mà nhường chỗ. Điều này đối với bạn có vẻ ích kỷ, nhưng bạn sẽ hoàn toàn thông cảm được nếu trải nghiệm việc đứng khoảng 1 tiếng trên tàu ở Tokyo vào giờ cao điểm. Đó là cơn ác mộng mà không phải ai cũng chịu đựng được.

    Vô hình?

    Ai cũng không thích giao tiếp bằng mắt với người lạ, và hầu hết hành khách trên tàu ở Tokyo thường dán mắt vào điện thoại, sách báo hoặc cúi đầu xuống chợt mắt một chút. Rất thường xuyên, không biết cố tình hay vô ý, hành động cúi mặt khiến nhiều hành khách không nhận thấy có ai đó cần chỗ ngồi, hoặc khi họ nhận ra thì đã quá muộn, người cần được ưu tiên đã xuống tàu mất rồi!

    Mặt khác, có những người trông có vẻ khỏe mạnh đang ngồi nhưng thực chất họ có những vấn đề về cơ bắp, xương, lưng v.v. Những vấn đề này nếu là khuyết tật vĩnh viễn thì có thể dễ dàng nhận thấy qua một bảng tên màu đỏ được chính quyền địa phương cấp như hình dưới, nhưng những ai bị chấn thương tạm thời thì không được cấp bảng tên này.

    Người khuyết tật có một huy hiệu đặc biệt do chính quyền địa phương cấp (ảnh dưới). Nhưng huy hiệu này không phải lúc nào cũng dễ dàng có được, hoặc chấn thương có thể là tạm thời.

    Ngoài ra còn có một huy hiệu cho phụ nữ đang mang thai, để tránh nhầm lẫn với phụ nữ quá cân, hoặc phụ nữa trông vẫn mảnh mai dù đang có em bé. 

    Nhường chỗ sao cho khéo?

    Với những người Nhật không muốn bị coi là người cao tuổi, hay gây rắc rối cho những người khác, nếu bạn khăng khăng muốn nhường chỗ cho họ, thì tốt nhất nên làm là nên vờ rằng bạn sắp tới ga đến của mình. Chỉ cần đứng lên và đi về phía cửa tàu, hoặc đi sang một toa tàu (nếu bạn đang ở trên tàu). Họ sẽ hiểu rằng bạn đứng dậy vì bạn sắp xuống tàu.

    Nếu bạn muốn, bạn có thể ra hiệu cho người đang đứng để chắc chắn họ hiểu rằng bạn đang muốn nhường chỗ. Nhưng quan trọng nhất vẫn là vờ sắp xuống tàu hoặc cố gắng biến mất sang toa khác chứ đừng đứng trước mặt họ. Như vậy chỉ càng làm họ thấy không thoải mái. Nếu không thấy thoải mái, họ thà đứng còn hơn!