Tại sao cụ bà cụ ông ăn cắp vặt?

  • Đời sống
  • Có một xu thực tế không thể phủ nhận, tội phạm cao tuổi đang có xu hướng tăng lên tại Nhật, dù tỉ lệ tăng hằng năm không đến mức báo động. Trong số những hành vi phạm tội phổ biến nhất là trộm cắp vặt. Khi nhìn thấy những báo cáo thống kê liên quan, các nhà nghiên cứu và các nhà nhân khẩu học đã khá bối rối. Họ đã cố gắng tìm ra một cách giải thích phù hợp cho hiện tượng xã hội “hơi sốc” này.

    Là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, Nhật Bản đồng thời cũng rất tự hào về sự bất bình đẳng giàu nghèo tương đối nhỏ. Các nhà nhân khẩu học cho rằng việc nhiều người cao tuổi trộm cắp vặt là một vấn đề lạ lùng nhưng hấp dẫn để nghiên cứu. Để hiểu được chuyện gì đang xảy ra, họ phải nhìn vào bên trong cơ cấu xã hội và đời sống để xem liệu có bất kỳ lỗ hổng hay vấn đề nào mà người cao tuổi có thể phải đang đối mặt. 

    Giải mã câu đố

    Nhật Bản có một hệ thống tư pháp rất cứng rắn và các tòa án sẽ không cho phép những kẻ trộm vặt thoát tội một cách dễ dàng. Với tội trộm cắp (vốn là một tội bị ghét nhất nhì ở Nhật) tội phạm có thể phải đối mặt với những bản án lớn ngay cả khi ăn cắp mặt hàng có giá “chẳng đáng là bao” tại một cửa hàng tiện lợi. Mặc dù nạn nhân là chủ cửa hàng và người nộp thuế không bị thiệt hại quá nghiêm trọng, nhưng bản án vẫn phạt nặng vì nó là một công cụ răn đe đắc lực. Nếu bạn không trả nổi tiền phạt, thì bạn phải đi tù. Buồn thay, đó chính xác là điều mà một số người già ở Nhật mong muốn.

    Hệ thống lương hưu của Nhật Bản không đủ để trang trải mọi chi phí sinh hoạt, do đó, nếu người già ở Nhật không có nguồn thu nhập hay tiết kiệm nào khác, họ sẽ phải vay nợ để chi trả những khoản tiêu dùng cá nhân như thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, tiền thuê nhà, điện, ga, nước v.v. Để giải quyết vấn đề này, một số người trên 60 tuổi chọn một giải pháp đơn giản. Bằng cách phạm tội nhỏ như trộm cắp vặt, họ có thể “được” vào tù, nơi cung cấp cho họ ba bữa ăn mỗi ngày, các tiện nghi tối thiểu và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đương nhiên là hoàn toàn miễn phí.

     

    Tồi tệ hơn, những người già không thiếu gì tiền của cũng phạm tội trộm cắp vặt.

    Có không ít người già ở Nhật Bản không có gia đình và con cháu bên cạnh. Lý do có thể là do người thân đã qua đời hay chưa từng kết hôn, nên họ cố gắng làm gì đó để đối phó với tình trạng sống có một mình. Sự cô đơn tuổi già thường gây ra những hành động tuyệt vọng, nhưng phạm những tội nhỏ nhặt, để được vào tù sống trong một tập thể, dù đó là tập thể bị-cách-ly-tạm-thời-với-xã-hội.

    Cuộc sống trong tù

    Các nhà tù ở Nhật Bản đang phải tăng cường nguồn nhân lực và số phòng giam khi mà số lượng tù nhân cứ tiếp tục tăng.

    Cuộc sống trong tù không hẳn là vui vẻ. Các tù nhân phải thực hiện một số hoạt động nhất định và người già không thể theo kịp mọi nhiệm vụ họ phải làm. Ngoài ra, các nhà tù Nhật Bản vẫn có quy tắc rất nghiêm ngặt, có thể làm tăng thêm cảm giác cô đơn và cô lập vì tù nhân chỉ được phép nói chuyện với các tù nhân khác vào những thời điểm nhất định trong ngày và với giọng rất thấp.

    Tuy nhiên, lợi nhiều hơn hại vì những tù nhân tuổi cao sức yếu bị giam giữ vẫn tìm thấy sự thoải mái khi có một mái che trên đầu, có chỗ ngủ, ba bữa ăn mỗi ngày và được chăm sóc sức khỏe. Một khi đã vào tù, nhiều tù nhân bắt đầu coi cuộc sống trong tù là cuộc sống duy nhất họ có thể có và tốt nhất cho họ. Điều này khiến học không còn nghĩ đến việc ra tù, hoặc nếu ra tù cũng tìm cách quay lại ngay, bởi vì họ không còn khao khát một cuộc sống bên ngoài nhà tù. Họ chấp nhận sự giam cầm im lặng giữ bốn bức tường với những cung ứng tối thiêu để duy trì sự sống và coi đây như ngôi nhà sống cho đến cuối đời.

    Tương lai khó đoán

    Nhận thức đau lòng rằng một số người già và nghèo khó đang phạm tội để họ có thể có một chiếc giường ấm áp và thức ăn trên đĩa càng làm nổi bật vấn đề già hóa dân số mà Nhật Bản đang phải đối mặt. Đến năm 2026, người ta dự tính số người già trên 60 tuổi sẽ chiếm 40% dân số Nhật Bản. Điều này có thể trở thành gánh nặng khổng lồ với gia đình và xã hội, nhất là tầng lớp thanh niên lao động phải có nghĩa vụ đóng góp cho Quỹ Hưu trí ngày càng bành trướng.

    Tỷ lệ tự tử đáng báo động trong số những người nghỉ hưu cũng cho thấy những khó khăn mà người già phải đối mặt. Ai cũng có một hình dung lý tưởng là hưởng thụ an nhàn sau khi nghỉ hưu. Xã hội Nhật Bản nói chung cũng đã chuẩn bị tỉ mị cho việc này. Tuy nhiên mọi việc không đơn giản như thế. Luôn có một giấc mơ hoặc khát vọng về cuộc sống sau khi nghỉ hưu sẽ như thế nào. Rốt cuộc, xã hội nói chung có xu hướng chuẩn bị tỉ mỉ cho nó. Tuy nhiên, mọi thứ có thể phức tạp hơn nhiều trong thực tế. Người già ckhông thể đi du lịch nhiều như họ mong muốn do tuổi tác, bệnh tái phát đột ngột hoặc đau ốm dài ngày hoặc đột ngột có thể thay đổi tất cả các kế hoạch, không những thế, kinh tế tê liệt, tỉ lệ thất nghiệp cao có thể làm cạn kiệt tài khoản tiết kiệm và lương hưu. Khi gặp phải nhiều vấn đề này và không thể  điều chỉnh để phù hợp với thay đổi, người cao tuổi ở Nhật sẽ càng góp phần vào tỉ lệ tự tử cao ở đất nước này như chúng ta chứng kiến ngày nay.

    Kết

    Xu hướng người cao tuổi trộm cắp vặt thật sự là một hồi chuông cảnh báo về các vấn đề kinh tế và xã hội mà Nhật Bản đang thực sự phải đối mặt. Điều đáng chú ý là Nhật Bản đang đầu tư vào các chương trình và thể chế để giảm bớt tác động của già hóa dân số. Tuy nhiên, . Tuy nhiên, những biện pháp đó có hiệu quả như thế nào, thì chúng ta phải chờ thêm một thời gian nữa.