Tất cả những gì bạn biết về Samurai là sai?

  • Lịch sử
  • Văn hóa
  • Nhiều năm trước, khi còn là học sinh trung học, tôi là một otaku thứ thiệt! Tôi say mê các game nhập vai hơi hướm Nhật Bản, anime và đặc biệt là samurai. Tôi bị thu hút bởi hình tượng một chiến binh cô đơn chỉ có lưỡi kiếm làm bạn, cho dù bản thân là bậc quân tử văn võ song toàn. Những thể loại phim cổ trang hay anime về thời chiến tranh có samurai như Ruroni Kenshin luôn nằm trong danh sách phim yêu thích của tôi. Khi tôi nghe nói Hollywood sẽ thực hiện một bộ phim samurai kinh điển với kinh phí cực lớn và có Tom Cruise tham gia, tôi đã vô cùng phấn khích. Tôi xem đi xem lại bộ phim này, có tên “Samurai cuối cùng” rất nhiều lần. Nhưng tôi càng tìm hiểu về phim và những thông tin liên quan đến samurai, tôi nhận ra rằng những hiểu biết về samurai của mình hoàn toàn sai. Vì vậy, qua bài viết này, tôi sẽ chia sẻ đến bạn một số tin đồn hay quan niệm sai lầm phổ biến và sự thật đằng sau đó.

    Samurai là tầng lớp chiến binh cổ xưa của Nhật Bản

    Tin đồn

    Khi bàn về samurai, nhiều người có ấn tượng rằng samurai xuất hiện từ thời kỳ lập quốc của Nhật Bản và luôn thuộc một tầng lớp cao trong xã hội Nhật Bản. Một số người khác lại nghe về hệ thống phân cấp xã hội SPAM: Samurai – Peasants (Nông dân) – Artisans (Nghệ nhân) – Merchants (Thương gia).

    Nhưng tất cả những hiểu biết trên đều sai lệch … phần nào.

    Sự thật

    Samurai có khởi điểm lịch sử của họ từ thời Heian (794-1185 sau Công Nguyên). Thời đại này nghe có vẻ cổ xưa với nhiều người, nhưng với Nhật Bản, nó không hề cổ xưa chút nào. Trên phương diện thời gian,, samurai đã xuất hiện cùng thời với các Hiệp sĩ châu Âu, và không hề xa xưa lắm. Vào thời Heian, “saburafu” (nghĩa chung là phục vụ) khá phổ biến. Đây có thể coi là một hình thức thuê vệ sĩ. Một lãnh chúa địa phương sẽ mang theo một số cận vệ khi anh ta cần thêm lực lượng cơ bắp cho một chuyến di hoặc cho nhiệm vụ ngoại giao.

    Samurai chỉ chính thức được xem là một tầng lớp trong xã hội sau khi Nhật Bản thống nhất dưới thời Toyotomi Hideyoshi (vào cuối những năm 1500). Ông đã thiết lập hệ thống SPAM được nhắc đến ở trên, Samurai – Nông dân – Nghệ nhân – Thương gia để ngăn chặn các chủ đất giàu có thuê samurai và thành lập quân đội của chính họ. Về cơ bản, ông đã cho những người thuộc tầng lớp cao hơn trong toàn quốc lựa chọn, quyền tham gia tầng lớp xã hội mới “samurai”, vốn tồn tại như các công chức trong nhà nước cổ xưa (phụ thuộc hoàn toàn vào chính phủ) nhưng có nhiều quyền lợi hơn. Một hình thức khác là các samurai “lai” nông dân, vẫn sở hữu đất đai của riêng mình và làm giàu từ đó, nhưng tất nhiên sẽ ít quyền lực hơn. Nhiều người chọn làm samurai, và nhiều người chọn không. Dù vậy, biện pháp của Toyotomi Hideyoshi giúp ngăn chặn mâu thuẫn giai cấp và nhiều cuộc nổi dậy bén rễ.

    Samurai sống bằng lý tưởng Bushido

     

    View this post on Instagram

     

    A post shared by Horiyen (JessYen) (@jessyentattoo) on


    Tin đồn

    Ai cũng cho rằng một samurai đích thực luôn tuân theo Bushido, hành trình của một chiến binh. Bushido là một hế thống tương tự như quy tắc hiệp sĩ châu Âu, với nội dung chính tôn vinh lòng trung thành, sự trắc ẩn, sự tận tâm với chủ và thà chết còn hơn bị sỉ nhục và đánh mất danh dự. Bushido là ánh sáng soi đường cho các samurai trong suốt cuộc đời của họ, và các samurai thật sự xem Bushido là lẽ sống của đời mình.

    Sự thật

    Thật sự thì cuốn sách nào chứa tất cả các quy tắc luận đề của samurai? Kinh thánh Bushido ở đâu ra? Không hề có cái nào cả. Dù chỉ một cũng không. Có một số tác phẩm như Hagakurei hay Cuốn Năm chiếc nhẫn của Miyamoto Musashi, nhưng những tác phẩm này hầu như không tạo thành một sách giáo khoa cho samurai. Nói chính xác hơn, chúng thường là những nghiên cứu về các samurai nổi tiếng. Bushido không phải là kim chỉ nam xuyên suốt tồn tại trong hầu hết lịch sử của samurai hay của Nhật Bản. Nếu bạn hỏi tác giả Miyamoto về việc học theo Bushido sẽ thành samurai, ông ấy nhìn bạn rất bối rối (và có lẽ sẽ đòi cắt đầu bạn). Thuật ngữ Bushido chỉ được sử dụng trong khoảng 100 hoặc 150 năm qua. Còn nói đến việc mất danh dự ….

    Samurai trung thành tuyệt đối với lãnh chúa cho đến chết

     

    View this post on Instagram

     

    A post shared by masahiro wakisaka (@masahiro_wakisaka) on

    Tin đồn

    Bất cứ ai biết bất cứ điều gì về samurai đều biết rằng ý thức về lòng trung thành và danh dự của họ không hề có giới hạn. Họ sẵn sàng chết vì danh dự của mình và của chủ nhân. Họ thậm chí sẽ sẵn sàng tự kết liễu đời mình nếu lãnh chúa yêu cầu. Một samurai thực thụ sẽ phải đơn độc đối mặt với cả một đội quân nếu lãnh chúa muốn.

    Sự thật

    Sự thật này có thể gây sốc với bạn. Ở phần đầu của lịch sử, samurai đơn thuần là lính đánh thuê. Họ tôn thờ chủ nhân, cũng là người trả tiền cho họ. Nhưng nếu một người khác trả nhiều hơn, người đó sẽ có vinh dự được samurai phục vụ. Cho đến thời đại Tokugawa, hệ thống samurai hoạt động như vậy. Mộ lãnh chúa địa phương có nhiều đất đai và của cải có thể thuê một hai nhiều samurai đứng ra dàn xếp hàng xóm phiền phức, đối thủ cạnh tranh hoặc những nông dân làm thuê ngoan cố phản kháng.

    Samurai có thể, và thường là, không trung thành trước thời đại Tokugawa. Không có gì lạ khi samurai xuất hiện theo lời kêu gọi của lãnh chúa, lấy tiền và rồi bỏ trốn hoặc phản bội đứng về phía kẻ thù. Đó cũng chính là lý do mà những samurai trung thành và trọng danh dự được tôn vinh vì lòng trung thành bị xem thường quá nhiều. Hãy thử nghĩ xem, nếu tất cả các samurai đều trung thành và sẵn sàng chết vì chúa thì đã không có nhiều cá nhân samurai nổi lên như một đấng anh hùng chính nhân quân tử như vậy. Và những câu chuyện như thế lưu truyền với hi vọng các samurai thế hệ sau sẽ ngưỡng mộ mà làm theo.

    Thanh kiếm chính là linh hồn của samurai

     

    View this post on Instagram

     

    A post shared by Samurai Company Nagoya (@samurai.nagoya) on

    Tin đồn

    Katana, nghĩa là thanh kiếm, được xem là vũ khí tối thượng của samurai. Một samurai thực thụ phải thành thạo trong đấu kiếm và là một đội quân chỉ “một người” với thanh kiếm của mình. Hơn nữa, thanh kiếm là một phần linh hồn của samurai. Chỉ có samurai mới được phép đeo kiếm như một dấu ấn trong phong thái của họ.

    Sự thật

    Samurai đã không sử dụng kiếm trong trận chiến. Ban đầu samurai được trang bị cung thủ. Tuy nhiên, khi phong cách chiến tranh của Nhật Bản tiếp tục phát triển, họ trở thành những kỵ binh hạng nặng, chủ yếu sử dụng khiên giáo.

    Bây giờ phần nói về quan niệm chỉ có samurai được phép mang kiếm, điều này đúng nhưng chỉ đúng sau khi Mạc phủ Tokugawa lên nắm quyền. Hầu hết ý tưởng về samurai gắn liền với kiếm đến từ thời bình. Tại sao? Bởi vì không có chiến tranh! Trong thời kỳ Mạc phủ Tokugawa, có nhiều ý kiến phản đối sự tồn tại của samurai, vì một đội quân chiến đấu là không cần thiết trong thời bình. Nhưng chiến tranh có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, và samurai phải chứng minh sự tồn tại của họ không chỉ bằng chiến tranh mà còn phải phải bằng huyền thoại. Luyện tập với thanh kiếm cũng là một trong những nghĩa vụ của samurai.

    Kết luận

     

    View this post on Instagram

     

    A post shared by Samurai Community (@samurai_no1) on

    Những câu chuyện về samurai chủ yếu là huyền thoại, với nhiều chi tiết thêu dệt ít được xác thực. Nhưng như vậy không phải lúc nào cũng xấu. Tôi thích nghĩ về mọi thứ theo cách này: có “Sự thật” và “sự thật”. Trong đó “sự thật” là sự thật, còn “Sự thật” là bài học.

    Cách nghĩ trên hoàn toàn có thể áp dụng với samurai. Mọi câu chuyển xoay quanh samurai có thể không đúng, nhưng nó nói lên một “Sự thật” quan trọng hơn, đó là những lí tưởng, chân lý chính nghĩa mà người Nhật tồn thờ và phấn đấu để trở thành.