Súp truyền thống mừng của Nhật Bản- Tìm hiểu ý nghĩa của Ozoni và các sự thật thú vị khác!

  • Truyền thống
  • Văn hóa
  • Ẩm thực
  • Khi năm nay sắp kết thúc và năm mới sẽ đến sớm, người Nhật thường bận rộn chuẩn bị cho oshogatsu (正月, khá giống với Tết ta của Việt Nam) bằng cách dọn dẹp nhà cửa, mua thực phẩm và nấu sẵn thức ăn cho đủ đầy trong kỳ nghỉ năm mới, chuẩn bị về quê để đoàn tụ gia đình hoặc thực hiện một chuyến du lịch nước ngoài xa xỉ với những người thân yêu. Trong số các món ngon khác nhau được ăn trong dịp oshogatsu, có một món ăn khá đặc biệt tên là ozoni (お雑煮), một món súp có chứa mochi và các thành phần đa dạng, cũng như có hình thức khác hơi khác tùy thuộc vào khu vực và khẩu vị địa phương. Mời bạn cùng Japan Info tìm hiểu về ozoni và những sự thật thú vị liên quan nhé!

    Ozoni đã ra đời như thế nào?

    お雑煮 miso soup with rice cakes and vegetables

    Không có giả thuyết nào được công nhận về lịch sử của ozoni, nhưng lần đầu tiên món ăn này được đề cập là vào thời Muromachi, khi từ “ozoni” xuất hiện trong “Suzuka Kaki” (鈴鹿家記), một ghi chép về gia đình Suzuka quyền quý đã sinh sống tại Kyoto. Ozoni trước đây được gọi là houzou (烹雑), được cho là một món ăn có nguồn gốc từ các gia đình samurai và lan truyền đến tầng lớp bình dân sau đó. Trong các gia đình samurai, ozoni không hẳn là món ăn chính, mà được coi là một món ăn phụ đi kèm với rượu trong các bữa tiệc.

    Thành phần của ozoni?

    おせち料理クローズアップ / 日本の伝統文化

    Sự pha trộn hương vị bằng thành phần có trong ozoni khác nhau tùy thuộc vào vùng miền, nhưng có ba nguyên liệu cơ bản tạo nên món ăn này, đó là:

    1. Mochi

    Bánh mochi được sử dụng trong ozoni thường có hình vuông hoặc tròn. Hầu hết các phiên bản mochi trong ozoni thường có hình vuông, riêng hình tròn thường xuất hiện ở vùng Kansai, Chugoku và Shikoku. Ngoài ra, những nơi sử dụng mochi tròn có xu hướng không nướng nó trước khi thêm nó vào súp, trong khi với mochi vuông thì ngược lại. Mochi trong ozoni thường không có nhân, nhưng cũng có một số khu vực cho nhân đậu đỏ vào trong mochi. Mặc dù mochi là một thành phần chính trong ozoni, nhưng thời xa xưa có vài nơi lược bỏ thành phần này, ví dụ như ở vùng núi nơi khó kiếm được gạo để làm mochi, do điều kiện nông nghiệp không thuận lợi.

    Dường như có một lí do khá rõ ràng vì sao vùng Kanto và các khu vực lạnh hơn ở phía Bắc thường có xu hướng sử dụng mochi vuông đã được nướng. Trong thời kỳ Edo, khi dân số tập trung chủ yếu ở khu vực Kanto và vùng lân cận, rất khó để tạo ra mochi tròn vì hình tròn đòi hỏi phải tạo hình từng cái một. Để đáp ứng nhu cầu của số đông dân cư, mochi vuông trở thành lựa chọn ưu tiên vì nó có thể được sản xuất hàng loạt một cách nhanh chóng và với sống lượng lớn. Một giả thuyết khác là vì các gia đình samurai đã kiểm soát hầu hết phía Đông của Nhật Bản trong thời Edo, họ chuộng mochi vuông hơn vì chúng được cắt ra thành từng miếng dứt khoát bằng một con dao, tượng trưng cho sự quyết tâm tiêu diệt kẻ thù của samurai.

    2. Dashi

    Dashi của ozoni sử dụng miso trắng

    DASHI

    “Dashi” là từ dùng để chỉ nước súp nói chung, và trong ozoni, dashi được làm từ tảo bẹ, vảy khô, cá mòi khô và mực khô. Người ta đã nói rằng khoảng 68% các phiên bản ozoni có nước súp trong, với nước tương và muối được nêm thêm, còn 32% còn lại dùng miso hoặc natto để tạo nên một phiên bản đục hơn, ví dụ như ở vùng Kansai dùng miso trắng. Dashi trong phổ biến hơn được lí giải là do câu tiếng Nhật “shobu ni miso wo tsukeru” (勝負にみそをつける) có nghĩa là thất bại và mất mặt, nên việc sử dụng miso trong ozoni có thể là một điềm xấu, vì vậy từ xưa các gia đình samurai thường dùng dashi trong cho ozoni. 

    3. Các nguyên liệu phụ

    Tùy thuộc vào vùng miền của Nhật Bản, các thành phần phụ trong ozoni cũng thay đổi đa dạng. Chẳng hạn, ở các khu vực gần biển, sẽ có nhiều loại hải sản được thêm vào ozoni, như phiên bản ozoni đầy ắp trứng cá hồi của Hokkaido. Ngược lại, với các khu vực sâu trong đất liền, người dân có xu hướng sử dụng nhiều loại rau củ và các sản vật nông nghiệp địa phương. Ngoài ra, các thực phẩm độc đáo “chỉ riêng ở đây mới có” sẽ được thêm vào trong ozoni, do đó có rất nhiều phiên bản ozoni rất thú vị và đặc trưng trên khắp nước Nhật.

    Ozoni: Ý nghĩa và tầm quan trọng của các nguyên liệu làm nên ozoni

    New Year dish

    Zoni (雑煮), hay thường được gọi là ozoni là một món súp năm mới của Nhật Bản có chứa mochi (bánh gạo) và thường được gắn kết với các món ăn truyền thống cura nghi lễ osechi.
    Vì ozoni là một món ăn năm mới, các thành phần góp phần làm nên món ăn thường được thêm vào để cầu chúc tốt lành hoặc có một ý nghĩa đặc biệt. Ví dụ, vì mochi có thể kéo dài, dài mãi nên nó đại diện cho chúc thọ. Các thành phần khác, thường là thực phẩm đặc trưng của địa phương, được thêm vào để cầu chúc một vụ mùa bội thu trong năm mới. Gà (“tori” trong tiếng Nhật, nhưng được phát âm là “natori” trong món ăn), có ý nghĩa là nỗ lực hơn người khác và đạt được thành công.

    Có rất nhiều loại ozoni trên khắp Nhật Bản, nhưng chúng tôi sẽ giới thiệu 5 phiên bản rất đặc biệt ở bài viết này, vì vậy hãy thử chúng nếu bạn có thể nhé!

    Tỉnh Miyagi

    Phiên bản ozoni của Miyagi có mochi nướng vuông và súp nước tương làm từ cá bống khô. Đặc sản địa phương sasakamaboko (笹かまぼこ, tạm dịch là bánh cá lá tre) được thêm vào ozoni và bạn thậm chí có thể nhìn thấy cả một con cá bống trong phiên bản ozoni của Sendai. Ngoài ra, tỉnh Miyagi còn có phong tục kết thúc bữa ăn bằng một bát súp đậu đỏ có chứa mochi sau khi ăn ozoni.

    Tỉnh Niigata

    ウチの#お雑煮 は具だくさんで濃い味付けのお醤油味で、 #牛肉 が入るのが特徴です。 . 大きなお鍋で大量に作って、 お正月の間(新潟の美味しい切り餅を焼き餅にして入れたのを)モリモリ食べます。 . ホントはもっといろいろ…お豆腐やら白菜やら練り物…ちくわだったりさつま揚げみたいなのだったり…なんかも入ってたりする。 新潟のお雑煮。らしい。←母の実家 . #新潟のお雑煮 はもうひとつバージョンがあって、 牛肉は入ってなくて、魚系?…鮭が入ってたような気が…イクラが散らしてあるの。 生臭くて私は昔からソッチは好きではないw . . . #おうちごはん #おうちご飯 #うちごはん #家ごはん #お正月

    ゆり@なるさん(@yuri_naru163)がシェアした投稿 –

    Thông thường, phiên bản ozoni của Niigata chứa mochi vuông nướng và súp có nước tương làm từ các loại cá nhỏ. Điểm độc đáo ở phiên bản này là nó có trứng cá hồi và lát cá hồi trong cùng một bát súp. Ở một số cửa hàng, người ta thậm chí còn thêm tonkatsu vào ozoni!

    Tỉnh Osaka

    Cũng là ozoni được ăn trong dịp năm mới, nhưng ở Osaka, có tới hai loại ozoni được ăn vào hai ngày đầu tiên của năm mới. Phiên bản của ngày đầu tiên chứa mochi tròn được đun sôi cùng với súp miso trắng và các thành phần như đậu phụ nướng, củ cải và cà rốt.

    The ozoni eaten on the second day of the New Year differs in that the round mochi is grilled, the soup is clear and uses soy sauce as its seasoning and relatively simpler side ingredients like potherb mustard. Phiên bản ozoni được ăn trong ngày thứ hai của năm mới khác hẳn, với mochi tròn được nướng, nước súp trong, nước tương được sử dụng làm gia vị và các thành phần phụ tương đối đơn giản, như mù tạt v.v.

    Tỉnh Tottori

    小豆雑煮

    Phiên bản ozoni của tỉnh Tottori sử dụng mochi tròn được luộc mềm. Điều đặc biệt ở đây là món súp không hề có miso hay nước tương mà được làm từ đậu đỏ! Rất rõ ràng và gây ngạc nhiên, không có thành phần nào khác được thêm vào ozoni ở Tottori ngoài đậu đỏ và mochi, mặc dù ở đây súp miso và nước tương cũng có sẵn.

    Tỉnh Okinawa

    Người dân ở Okinawa lại thực sự không có thói quen ăn ozoni trong dịp năm mới. Tuy nhiên, họ có một món ăn khác gọi là Nakamijiru, cũng có thể coi là ozoni của Okinawa. Thịt lợn được nấu trong một món súp trong suốt được làm từ vảy bonito.

    Nếu bạn có cơ hội, hãy chắc chắn thử một số loại ozoni trong kỳ nghỉ năm mới sắp tới của bạn nhé!