Omiai: Văn hóa hôn nhân sắp đặt ở Nhật Bản

  • Lịch sử
  • Văn hóa
  • Xã hội
  • Đời sống
  • Hôn nhân sắp đặt là một thực tế gây tranh cãi nhưng cũng là một cách thức vận hành xã hội mang tính lịch sử. Không lâu trước đây, hôn nhân sắp đặt đã từng rất phổ biến ở nhiều khu vực trên thế giới. Hôn nhân giống như ký kết một hợp đồng, diễn ra rất phổ biến ở hầu hết mọi tầng lớp, thứ cấp và nền văn hóa.

    Cho tới thế kỷ thứ 18, hôn nhân thường được sắp đặt bởi các thành viên trong gia đình, với nhiều buổi gặp mặt được tổ chức để bàn luận về các vấn đề tài chính, sự môn đăng hộ đối và một loạt các nghĩa vụ của hai bên. Quá trình sắp đặt một cuộc hôn nhân thường khác nhau tùy theo từng thời đại và từng khu vực trên thế giới. Các cặp đôi có khi được phép gặp mặt trước, nhưng cũng có khi họ chỉ được xem ảnh của đối phương mà không được gặp trực tiếp cho đến tận ngày hôn lễ!

    Ở môt số nơi trên thế giới, hôn nhân sắp đặt vẫn được xem là một thông lệ. Ở hầu hết các nước phát triển và có nền chính trị trung lập với tôn giáo, hôn nhân sắp đặt đã được thay thế bởi khuynh hướng tự do trong hôn nhân và các mối quan hệ. Tuy nhiên, tại các quốc gia như Ấn Độ, Pakistan và các bộ lạc sinh sống ở Nam Phi, hôn nhân sắp đặt vẫn được xem là chuẩn mực.

    Tại Nhật Bản, hôn nhân sắp đặt (được gọi là omiai) có lịch sử lâu đời và vẫn còn tồn tại đến ngày nay. Nhật Bản thời hiện đại đã có những thay đổi về quan điểm yêu đương và hôn nhân, nhiều người lựa chọn đối tượng kết hôn của họ là những người họ quen biết và thật sự có tình cảm. Nhưng một thống kê cho thấy rằng vẫn có khoảng 5 tới 6% người Nhật chọn hôn nhân sắp đặt và đồng ý để ai đó quyết định người bạn đời của mình.

    Những người này là ai? Tại sao họ lại cho phép ông mai bà mối tìm cho họ một nửa của mình? Mời bạn cùng tìm hiểu về một trong những nét truyền thống vẫn còn tồn tại ở Nhật Bản cho tới tận ngày hôm nay.

    Gặp gỡ

    Người Nhật từ lâu vốn rất khắt khe trong vấn đề hôn nhân. Có thể nói rằng hầu hết các quốc gia khác đều đã từng như vậy. Nhưng ở Nhật Bản, sự khắt khe này vẫn âm thầm tồn tại tới ngày nay. Ví dụ, theo truyền thống Nhật, độ tuổi lý tưởng để kết hôn được cho là khoảng 25 tuổi ở nữ giới và 30 tuổi ở nam giới.

    Những người phụ nữ chưa kết hôn sau 25 tuổi thường bị nói xấu và bị cho là “đã quá hạn sử dụng”. Họ thường bị so sánh như những “chiếc bánh Giáng sinh” – nghĩa là hàng “tồn kho sau ngày 25 tháng 12”. Đó từng là một áp lực thực sự về mặt xã hội và văn hóa khiến các cô gái phải lập gia đình trước 25 tuổi hoặc đối diện với việc mãi mãi không bao giờ có thể kết hôn.

    Ngày nay, độ tuổi kết hôn trung bình đã tăng lên đáng kể, khoảng 29 tuổi ở nữ giới và 31 tuổi ở nam giới, và những phụ nữ độc thân có thể tiếp tục cuộc sống của họ với ít đàm tiếu hơn. Tuy vậy, việc tổ chức đám cưới trước khi có con và dọn vào ở chung với nhau vẫn được xem là chuẩn mực xã hội, và nhiều người ở độ tuổi cuối 20 và 30 vẫn phải chịu áp lực về việc lập gia đình.

    Nhiều người nói rằng những người đàn ông đã có gia đình thường là những nhân viên mẫn cán hơn các anh chàng độc thân (có lẽ vì họ có nhiều trách nhiệm và nghĩa vụ gia đình hơn, phải đi làm mỗi ngày cho dù họ không được đối xử thỏa đáng).

    Vậy bạn nên làm gì khi mà chưa tìm thấy tình yêu đích thực của mình, ngay cả khi bạn sắp bước sang ngưỡng cửa 30 (hoặc 40), và bạn không muốn mãi cô đơn? Đấy chính là lúc những người tổ chức omiai hay những công ty mai mối xuất hiện.

    Omiai mang ý nghĩa là “đến gặp gỡ”, được mô tả theo hướng tích cực là: bạn sẽ tới gặp một người hoàn toàn xa lạ và tìm hiểu xem người ấy có hòa hợp với bạn hay không, nếu câu trả lời là có, bạn sẽ tiến đến hôn nhân, thường là trong vòng vài tháng hẹn hò. Trong quá khứ, omiai được xem là buổi gặp mặt khá trang trọng do thành viên gia đình hai bên đứng ra sắp xếp.

    Ngày nay, chuyện gặp gỡ như vậy thường tổ chức dưới hình thức đơn giản hơn như hẹn hò theo cặp đôi giữa những người bạn, hoặc một buổi hẹn hò nhẹ nhàng vào chiều tối để xem giữa hai con người xa lạ có thể đồng điệu cảm xúc hay không. Bạn có thể thấy rằng nó cũng không khác mấy so với những trang web hay ứng dụng hẹn hò ở phương Tây như Tinder.

    Quy trình

    Khi bạn đăng ký thành viên với một công ty tổ chức omiai, điều đầu tiên bạn cần phải làm là tạo hồ sơ cá nhân và xem qua danh sách những ứng viên độc thân tiềm năng mà công ty đó hiện đang nắm giữ. Đôi khi việc này do những người thân của người-đang-tìm-kiếm-tình-yêu thực hiện, và trong trường hợp đó, các bộ hồ sơ cá nhân thường sẽ được trao đổi giữa các bà mẹ. Những bà mẹ có xu hướng cố gắng tham dự vào quy-trình-hôn-nhân này nhiều nhất có thể, thiết nghĩ bà mẹ nào trên thế giới cũng muốn làm vậy!

    Khi cảm thấy phù hợp, họ sẽ sắp xếp một buổi gặp gỡ nho nhỏ. Vì đương sự chắc hẳn đang rất hồi hộp nên họ sẽ được hộ tống bởi các ông bố bà mẹ trong lần gặp mặt đầu tiên, vì ở Nhật Bản, việc bạn hòa hợp không chỉ với người bạn đời mà còn với gia đình của người ấy là rất quan trọng. Dù sao thì, bạn cũng sẽ sống cùng cha mẹ chồng/vợ khi họ lớn tuổi.

    Sau buổi gặp đầu tiên ngắn ngủi với một vài thông tin cơ bản được trao đổi và những câu chuyện phiếm, họ sẽ cân nhắc xem liệu đối tượng có xứng đáng để dành thời gian tìm hiểu thêm hay không. Nếu câu trả lời là có, sẽ có một vài buổi gặp gỡ sau đó được sắp xếp để hai bên có thể tìm hiểu nhau nhiều hơn. Và thường thì họ sẽ quyết định đi đến hôn nhân chỉ sau vài tuần hoặc vài tháng kể từ buổi gặp gỡ đầu tiên.

    Ngày nay, việc tìm hiểu nhau trong một khoảng thời gian ngắn như vậy có thể rất khác lạ đối với một số người. Một trong những lí do mà những buổi-gặp-mặt-tiền-hôn-nhân này thường đi đến quyết định nhanh chóng là vì mức giá mà các công ty mai mối đưa ra thường đắt đỏ và thu phí rất cao cho mỗi hồ sơ cá nhân được tạo.

    Zenkoku Nakodo Rengokai là tên của Hiệp hội Se duyên Quốc gia ở Nhật Bản, và thường họ đi theo những quy định mang tính truyền thống. Họ đưa ra lời khuyên cho các khách hàng như làm thế nào để thu hút những đối tượng tiềm năng và họ đưa ra một danh sách các ứng viên mà khách hàng mong muốn gặp gỡ.

    Hạnh phúc mãi mãi về sau?

    Với nhiều người nước ngoài, điều đầu tiên họ băn khoăn là: những người này có hạnh phúc không? Tỷ lệ ly hôn của những cặp đôi gặp gỡ nhau theo cách này có cao hay không? Câu trả lời là “Không”.Những cặp đôi gặp nhau nhờ omiai thực ra ít kết thúc quan hệ bằng cách ly hôn hơn là a những cặp đôi kết hôn dựa trên tình yêu. Ngạc nhiên chưa?

    Thật ra việc này cũng không có gì khó hiểu ở một xã hội như Nhật Bản, nơi tình yêu được xem là một cảm xúc mãnh liệt nhưng cũng chỉ là phù du thoáng qua. Vậy tại sao lại để tình yêu làm nền tảng cho một quyết định trọng đại liên quan ít nhiều đến kinh tế và địa vị, như hôn nhân?

    Bạn nghĩ sao về điều này? Liệu những cuộc se duyên như thế này có hiệu quả ở nước Mỹ hay các nước châu Âu, nơi tôn thờ chủ nghĩa hôn nhân trên nền tảng tình yêu? Liệu omiai có hiệu quả hơn những cuộc hẹn hò online hay gặp gỡ tại các buổi tiệc thông thường? Suy cho cùng, việc này tùy thuộc vào mỗi người và các giá trị mà cá nhân đó coi trọng khi ở bên nửa kia của mình.

    Dù là cách nào đi nữa, miễn là hai người có thể chung sống hòa hợp với nhau, và việc kết hôn không phải do miễn cưỡng cũng như không tạo áp lực, vậy thì không có gì đáng bận tâm cả.