Tiểu thuyết đương đại Nhật Bản: 9 tác phẩm nhất-định-phải-đọc

  • Nghệ thuật
  • Văn hóa
  • Văn học
  • Nhật Bản được cả thế giới công nhận là quốc gia có bản sắc văn hóa độc đáo. Không chỉ có bề dày lịch sử lâu đời, Nhật Bản còn có nhiều nền “văn hóa nhóm” rất đặc trưng, thu hút sự chú ý và mong muốn giao thoa văn hóa từ các quốc gia khác. Có thể kể đến phim ảnh, âm nhạc và những thói quen sinh hoạt có phần “hơi dị” đối với du khách quốc tế, ví dụ như luôn có một đôi dép để đi trong nhà vệ sinh, hoặc vô tư húp xì xụp khi ăn mì. Cho dù bị xem là kỳ quặc đến đâu đi nữa, Nhật Bản vẫn là đất nước được nhiều người yêu thích và được xem là rất hấp dẫn, rất “cool ngầu”.

    Không chỉ có anime, manga, J-pop, Nhật Bản còn có nền văn học xuất sắc từ xưa đến nay. Nếu phải liệt kê tên một số tiểu thuyết đương đại của Nhật Bản, bạn sẽ nghĩ tới những tác phẩm nào đầu tiên? Có lẽ là tác phẩm Rừng Na Uy hoặc Kafka trên bờ biển của Haruki Murakami, hay cuốn Tạm biệt TsugumiHồ của Banana Yoshimoto?

    Ngoài 2 cái tên quá nổi tiếng trên, bạn còn biết những nhà văn tài năng nào khác của Nhật Bản? Theo tôi, những nhà văn của Nhật đều có 1 điểm chung. Đó chính là tài năng nghệ thuật đặc biệt, biến những gì đơn giản quen thuộc trong cuộc sống thường nhật của chúng ta thành những màu nhiệm diệu kỳ vượt ra ngoài câu chữ, những điều mà ngay cả chúng ta cũng không thể diễn tả rõ ràng hay tưởng tượng ra. Đó chính là đặc điểm khiến các tác phẩm văn học Nhật Bản trở nên đặc biệt. Dưới đây là 9 tiểu thuyết đương đại Nhật Bản đặc sắc và được yêu thích nhất mà bạn có thể tham khảo, tất cả đều có bản tiếng Anh và/ hoặc bản tiếng Việt. Trình tự liệt kê dưới đây không nhằm thể hiện bất kỳ thứ hạng hay bình chọn nào.

    1. The Changeling (“Đứa trẻ thay thế”) của Kenzaburo Oe (2000)

    Nhà văn Kenzaburo Oe xuất thân từ thành phố Uchiko của vùng Shikoku, từng được trao giải Nobel Văn học vào năm 1994 cùng nhiều giải thưởng khác. Ngoài viết tiểu thuyết, ông còn là tác giả của một số truyện ngắn và bài luận. Hiện nay, ông đã ở tuổi “thất thập cổ lai hy” và được xem là một trong những cây đại thụ lớn của nền văn học Nhật Bản.

    Cũng giống như những tiểu thuyết khác của Oe, The Changeling (取り替え子/ Torikae ko, Đứa trẻ thay thế) bị ảnh hưởng bởi phong cách văn học Mỹ – Pháp. Cuốn tiểu thuyết là câu chuyện về mối quan hệ giữa hai người nghệ sĩ tài năng, Goro Hanawa và Kogito Choko. Trong khi Goro là một nhà làm phim nổi tiếng, Kogito chỉ là một tiểu thuyết gia đơn thuần ở tuổi 60 (có giả thuyết cho rằng nhân vật này là hiện thân của chính Oe). Mặc dù trong quá khứ, mối quan hệ giữa họ vô cùng căng thẳng, nhưng trước khi Goro quyết định tự sát, ông đã gửi những cuốn băng ghi âm cho Kogito – những cuốn băng là cách đối thoại do Goro đặt ra, được đặt tên là “Tagame”. Kogito đã sử dụng những cuộn băng này để tìm hiểu lí do Goro tự vẫn.

    Tác phẩm chỉ vỏn vẹn 400 trang, được viết đơn giản nhưng vô cùng tinh tế. Vì thế, đây không phải là cuốn sách quá khó đọc, dù cách hành văn của Oe có phần “học giả”. Cùng với người đọc, Oe đã đặt các nhân vật của ông vào một tình huống khiến tất cả họ phải tự ngẫm về ý nghĩa của sống và chết, từ đó nghiệm ra rằng cách nhìn nhận quá khứ có thể điều khiển tương lai. The Changeling là một câu chuyện xuyên suốt, mạch truyện chậm rãi nhưng đầy ý nghĩa.

    2. Colorless Tsukuru Tazaki and his Years of Pilgrimage (“Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương”) của Haruki Murakami (2013)

    Nhiều người biết về tác giả Haruki Murakami như là một cây bút tiểu thuyết đương đại tiêu biểu của Nhật Bản, nắm giữ nhiều giải thưởng văn học, và là một trong những tác giả có doanh thu bán sách cao nhất trên thế giới. Có thể thấy, Haruki Murakami là cây bút tiếp thu nhiều nét văn hóa phương Tây, đặc biệt là âm nhạc và văn học. Và ông ấy mang tất cả những sở thích và kinh nghiệm sống của chính mình vào tác phẩm, đồng thời xây dựng tính cách của nhân vật trong truyện theo một cách rất Murakami. Một sự thật thú vị có thể bạn không biết, bên cạnh văn phong nghệ thuật, thì hầu hết các tựa đề tác phẩm đều gợi nhớ âm nhạc cổ điển phương Tây. Rừng Na Uy là một ví dụ, nó được đặt theo tên một bài hát nổi tiếng của The Beatles vào năm 1965.

    Trong tác phẩm Colorless Tsukuru Tazaki and his Years of Pilgrimage (色彩を持たない多崎つくると、彼の巡礼の年/ Shikisai wo motanai Tazaki Tsukuru to, kare no junrei no toshi, Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương), Murakami kể lại câu chuyện của Tsukuru Tazaki, một cậu bé trong nhóm học sinh trung học, có cái tên mang ý nghĩa về màu sắc nhưng không được viết bằng chữ kanji, trong khi tên của những người bạn còn lại trong nhóm đều được viết bằng kanji với ý nghĩa về màu sắc như đỏ, xanh, trắng, đen. Trong những năm học đại học, cậu bỗng bị cô lập khi tất cả những người bạn từ thời trung học cắt đứt liên lạc với cậu. Tazaki khi đó đã bị ám ảnh bởi mất mát tinh thần to lớn, bắt đầu hành trình về quá khứ – điều cần thiết để cậu thay đổi hiện tại.

    Được miêu tả là cuốn sách “dễ đọc, nhưng cũng không kém phần phức tạp”, đây là câu chuyện về tình bạn, tình yêu và cả những vết thương lòng, dành cho mọi độc giả ở mọi lứa tuổi. Có thể bạn sẽ thích tác phẩm này, hoặc có thể không. Thực tế có nhiều người đọc bình luận “không được như họ mong đợi”, nhưng với một cuốn sách được bán ra hơn một triệu bản vào tuần đầu tiên xuất bản ở Nhật, thì cớ gì mà bạn không đọc thử?

    3. Kitchen (“Bếp”) của Banana Yoshimoto (1988)

    Banana Yoshimoto là bút danh của Mahoko Yoshimoto, một nhà văn đương đại Nhật Bản. Yoshimoto là một phụ nữ có cái nhìn tinh tế và cũng rất bí ẩn khi không bao giờ tiết lộ đời tư của mình mà chỉ bàn bạc về các tác phẩm văn học.

    Kitchen (キッチン, Bếp) là tiểu thuyết đầu tay của Yoshimoto, và sự thành công của nó đã mang về cho nữ nhà văn giải thưởng Izumi Kyoka Văn học. Nó cũng được chuyển thể thành phim điện ảnh rất thành công bởi đạo diễn người Hong Kong Yim Ho. Cuốn sách là câu chuyện về một cô gái trẻ tên Mikage, phải đối mặt với những mất mát do sự ra đi của người bà, và cùng lúc chuyển vào sống chung với bạn và người mẹ chuyển giới của cậu bạn ấy. Mikage đã cố gắng để bước ra khỏi bóng tối trong cuộc đời cô bé. Chủ đề chính của câu chuyện bao gồm tình yêu, tình bạn, sự trưởng thành và những bi kịch cuộc sống.

    Mỗi phần trong câu chuyện cuộc đời của Mikage đều xoay quanh sự ra đi của một nhân vật nào đó và sự ra đi ấy hình thành tính cách của người kể truyện cũng như của các nhân vật khác, giúp họ tiếp tục cuộc hành trình của mình.

    4. Audition (“Buổi thử vai”) của Ryu Murakami (1997)

    Ryu Murakami là nhà văn đồng thời là nhà làm phim bậc thầy của dòng phim tâm lý-kinh dị Nhật Bản. Các tác phẩm của Ryu Murakami được cho là đi tiên phong một phong cách đột phá trong văn học kể từ khi các cuốn sách của ông được đánh giá là không chỉ đơn giản thuộc thể loại kinh dị hoặc tâm lý – kinh dị, mà còn đề cập tới những vấn đề khác như thuốc phiện và các chất gây nghiện. Những cuốn sách bán chạy nhất của ông gồm có Almost Transparent Blue (Gần như màu xanh trong), In the Miso Soup (Chép súp Miso) và Audition (Buổi thử vai).

    Audition bắt đầu với một nhịp chậm rãi đến mức buồn ngủ. Cuốn sách kể về Aoyama, một nhà làm phim tài liệu chưa từng hẹn hò với ai trong vòng 7 năm kể từ cái chết của người vợ. Anh quyết định tìm kiếm một ai đó mới thông qua một buổi thử vai giả, và anh đã gặp “cô gái lý tưởng”, Asami – một cô gái xinh đẹp, có một quá khứ ồn ào và yêu anh không chút nghi ngờ. Nhưng sự mê đắm và mất lí trí khi yêu của Aoyama đã che mắt anh khỏi những sự thật đáng sợ bị giấu dưới lớp mặt nạ của Asami.

    Câu chuyện trở nên li kì phức tạp hơn ở những chương cuối, nhưng tôi chắc chắn rằng những chi tiết trong truyện sẽ ám ảnh bạn. Các yếu tố nổi bật trong truyện cũng rất tiêu biểu cho thể loại văn học kinh dị. Bộ phim Buổi thử vai của Takashi Miike (1999) đã được công chiếu vô cùng thành công, phỏng theo tiểu thuyết này. Đó cũng là một trong những lí do tôi thích cuốn sách này hơn quyển In the Miso Soup – tác phẩm được cho là thành công nhất của Ryu Murakami.

    5. Never Let Me Go (“Mãi đừng xa tôi”) Kazuo Ishiguro (2005)

    Kazuo Ishiguro là một tiểu thuyết gia người Anh gốc Nhật. Tất cả những gì tôi có thể nói về Ishiguro là: ông ấy sở hữu rất nhiều giải thưởng, ví dụ như 4 tác phẩm văn học đầu tiên đều giành ít nhất một giải thưởng và tất cả đều là tác phẩm bán chạy nhất của nhà văn này. Ông ấy cũng từng thắng giải Nobel Văn học vào năm 2017.

    Never Let Me Go là một tác phẩm khoa học viễn tưởng khi trên thế giới xảy ra nhiều điều tồi tệ, tại đó có một trường chuyên nội trú năm ở ngoại ô nước Anh, nơi có những bè phái và quy định huyền bí, nơi mà các giáo viên không ngừng tẩy não học sinh về việc chúng đặc biệt như thế nào. Các học sinh bị bắt buộc phải tuân theo kỷ luật và luôn luôn sống khỏe mạnh. Nhiều năm sau, Katy, một trong số các học sinh, trở thành một cô gái trẻ tuổi. Những người bạn học cũ, Ruth và Tommy, đã bước vào cuộc đời của Katy một lần nữa, và lần đầu tiên, cô bắt đầu nhìn lại quá khứ mà họ có chung và hiểu rõ điều gì khiến họ đặc biệt, và cách mà họ có thể dành thời gian còn lại cùng với nhau.

    Never Let Me Go nằm trong danh sách đề cử giải thưởng Cuốn sách của năm 2005, giải thưởng Arthur C. Clarke năm 2006 và giải thưởng của các nhà phê bình văn học Quốc gia năm 2005. Mạch truyện giống như một đoạn đối thoại, nhưng cũng có phần xa cách và tế nhị. Tác phẩm cũng đặt ra nhiều câu hỏi và giúp người đọc khám phá sự trống rỗng trong đời người.

    6. 1Q84 của Haruki Murakami (2010)

    Một tác phẩm dài hơi với hơn 900 trang sách, nhưng bạn sẽ không thể bỏ lỡ vì một câu chuyện tình yêu mà tác giả kể lại, cùng với sự bí ẩn, trí tưởng tượng v.v. Một cuốn tiểu thuyết về hành trình khám phá chính mình, một viễn cảnh tương lai đen tối, tất cả đều có trong thế giới trí tưởng tượng của Haruki Murakami.

    Trong cuốn tiểu thuyết này xuất hiện một sự tồn tại song song, được gọi tên là 1Q84: “Q” trong chữ cái đầu tiên của “Question mark” (dấu chấm hỏi – người dịch). “Một thế giới chứa đựng một câu hỏi lớn”, được tạo ra bởi Aomame, một cô gái sống ở Tokyo, người làm theo những gợi ý của người lái xe taxi và bắt đầu khám phá nhiều hơn về những chuyện xảy ra xung quanh.

    Và chúng ta có Tengo, một nhà văn đang tham gia một dự án viết thuê mờ ám. Tuy nhiên, những sự kiện kỳ lạ đã kết nối các nhân vật với nhau. một cô gái với quan niệm sống độc đáo, một kẻ sùng đạo và một viên cảnh sát thành phố, một phụ nữ góa chồng được thừa hưởng tài sản từ người chồng quá cố và mở một mái ấm cho những phụ nữ bị bạo hành…

    Thực lòng mà nói, nội dung cuốn sách không phải loại dễ đọc (không phải chỉ vì nó dài hơn 900 trang giấy), mà bởi vì cách Haruki xử lý các câu chuyện và quan điểm của tác giả về giới tính, tình dục, và hình thể phụ nữ có thể làm độc giả bức xúc. Tuy nhiên, nếu bạn đã đọc và cảm được những tác phẩm khác như Sputnik Sweetheart (“Người tình Sputnik”) hay A Wild Sheep Chase (“Cuộc săn cừu hoang”) thì đây chính là thử thách tiếp theo dành cho bạn!

    7. Byakuyakou Journey under the Midnight Sun (“Bạch Dạ Hành”) của Keigo Higashino (1999)

    Keigo Higashino đã bắt đầu viết tiểu thuyết từ khi còn là một kỹ sư, nhưng chỉ sau khi ông thắng giải thưởng Edogawa Rampo Văn học, ông mới thôi việc và toàn tâm cống hiến cho sự nghiệp văn chương. Keigo Higashino được biết đến với biệt tài viết tiểu thuyết kỳ bí.

    Mặc dù nổi tiếng với những tác phẩm huyền ảo bán chạy nhất, các cuốn sách của Keigo Higashino chưa bao giờ có quá nhiều cú lật ngược tình thế hay quá nhiều chi tiết. Ông có kỹ thuật đặc biệt để định hình giọng văn và diễn biến tâm lý của các nhân vật.

    Trong tác phẩm này, một chủ cửa tiệm cầm đồ đã bị giết ở Osaka 19 năm trước, và một số kẻ tình nghi đã được nhận diện. Tuy nhiên, trường hợp này vẫn chưa được giải quyết vì thiếu những chứng cứ mang tính thuyết phục. Mặc dù Ryoji Kirihara – con trai của nạn nhân, và Yukiho Karasawa, con gái của một trong những nghi phạm, dường như không có sự liên quan với nhau, lại có một vài điểm chung khi những hoạt động phạm tội bí ẩn liên tiếp xảy ra xung quanh họ.

    Với giọng văn xuất sắc và kỹ thuật viết điêu luyện, tác phẩm trở nên hấp dẫn và đầy sức hút. Tốt hơn hết thì bạn nên đọc khi tâm trạng thoải mái và tôi chắc rằng bạn sẽ không thể ngừng đọc cho tới những trang cuối cùng. Sự ám ảnh, và những cảm xúc hoài niệm sẽ theo bạn trong một thời gian đấy. Thêm 1 gợi ý, tác phẩm The Devotion of Suspect X (“Phía sau nghi can X”) cũng là một sự lựa chọn không tồi!

    8. Kidnap tour (“Tôi bị bố bắt cóc”) của Mitsuyo Kakuta (2000)


    Mitsuyo Kakuta đã nhận giải thưởng Kaien cho nhà văn trẻ, một năm sau khi cô ấy tốt nghiệp đại học cùng tác phẩm A Blissful Pastime (“Trò tiêu khiển vui vẻ”). Sau đó cô giành được nhiều giả thưởng với các tác phẩm mang tính xã hội và hướng đến nữ giới.

    Tác phẩm mà tôi muốn nhắc đến hoàn toàn là một phong cách khác của Mitsuyo Kakuta. Nhẹ nhàng, ít cao trào và thích hợp cho cả trẻ em và người lớn, “Kidnap tour” đưa người đọc đến với chuyến phiêu lưu thú vị của người cha – kẻ “bắt cóc” và cô con gái ruột 5 tuổi – nạn nhân bị “bắt cóc”. Chính vì tình thế mà người cha bắt buộc phải bắt cóc con gái đã tạo nên một chuyến đi gay cấn, hồi hộp của một chuyến “bắt cóc”, nhưng cũng không thiếu sự trong trẻo, yêu thương của một chuyến “du lịch gia đình”.

    Chỉ gói gọn trong gần 180 trang sách, “Tôi bị bố bắt cóc” là một làn gió mùa hè nhẹ nhàng thổi vào tâm hồn bạn. Tác phẩm dễ thương đến mức bộ phim chuyển thể cùng tên đã được công chiếu vào năm 2016, trở thành một trong những phim điện ảnh đề tài gia đình được yêu thích tại Nhật.

    9. The Windup Bird Chronicle (“Biên niên ký chim vặn dây cót”) của Haruki Murakami (1995)

    Toru Okada, một thanh niên, đang đi tìm con mèo bị mất tích của hai vợ chồng. Trên hành trình ấy, anh tìm thấy chính mình đang đi tìm người vợ trong một thế giới đầy giả dối ẩn dưới lòng thành phố Tokyo. Trên con đường ấy, Okada đã gặp một nhóm người lạ, trong đó có bạn bè của anh và một số nhân vật khác, ví dụ, cô gái điếm có tài ngoại cảm, một chính trị gia truyền thông, một cô bé 16 tuổi vui vẻ nhưng cũng bệnh hoạn, và một cựu chiến binh già.

    Theo tôi thấy, Murakami là nhà văn đương đại có thể lột tả xác thực nhất xã hội Nhật Bản cũng như những giá trị trong xã hội đó, mặc dù có đôi lúc tác phẩm có vẻ kỳ quặc và khéo léo lảng tránh vấn đề tế nhị.

    Bạn có thể tìm thấy những cuốn sách này ở các tiệm sách Book Off, Tsutaya hoặc Amazon Nhật Bản. Nếu bạn đang thắc mắc tại sao không có tiểu thuyết thứ 10 trong danh sách này, đó là vì tôi muốn dành một khoảng trống để bạn quyết định tác phẩm văn học Nhật Bản mà bạn yêu thích! Nếu bạn đang loay hoay tìm kiếm một cái gì đó mới mẻ để đọc và khiến bạn suy ngẫm, hãy thử đọc 9 tác phẩm của những nhà văn tài năng trên đây. Dù là thể loại huyền bí, kinh dị, hay kịch tính cảm động, chắc chắn sẽ có 1 cuốn sách cho bạn. Bạn đã từng đọc những tác phẩm trên? Có tác phẩm nào khác bạn nghĩ rằng nên được đưa vào danh sách này?

    *Hình ảnh đại diện: jp.fotolia.com/