Quy tắc ứng xử khi mua hàng và thanh toán tại Nhật

  • Mua sắm
  • Truyền thống
  • Xã hội
  • Đời sống
  • Có lẽ không có quốc gia nào trên thế giới có nhiều luật lệ xã hội như nước Nhật. Nếu bạn có những hiểu biết chung về Nhật hay bạn đã từng đến Nhật trước đây, tôi chắc là bạn đã từng nhìn thấy mọi người đứng về một bên trên thang cuốn (điển hình là bên trái, ngoại trừ ở Osaka thì bên phải). Điều này diễn ra ở mọi nơi trên nước Nhật, vì thế những ai đang vội có thể thoải mái đi bộ ở bên còn lại của thang cuốn. Bạn ngạc nhiên đúng không? Người Nhật nổi tiếng vì tính tuân thủ nghiêm ngặt các luật lệ để giữ trật tự xã hội. Vì vậy, nếu bạn đi mua sắm ở Nhật, hãy nhớ rằng sẽ có những quy tắc ứng xử riêng cho việc này.

    Vui lòng đứng vào hàng!

    Ở Nhật, bạn có thể sẽ phải xếp hàng để làm gần như mọi việc – mua sắm, lên tàu, vào thang máy, v.v. Xếp hàng là quy tắc phổ biến nhất ở Nhật và nếu không tuân theo, bạn sẽ nhận nhiều cái nhiền khó chịu từ cả người Nhật và người nước ngoài khác.

    Ở một vài cửa hàng, nếu để ý bạn sẽ thấy có những đường kẻ trông như băng dính trên sàn gần quầy thanh toán. Thông thường, đó là dấu hiệu báo cho bạn biết rằng bạn cần xếp hàng theo những đường đó và ĐỪNG BAO GIỜ CỐ ĐỨNG THÀNH HÀNG RIÊNG. Những đường kẻ này không chỉ được thiết kế để giữ cho hàng lối trật tự mà còn để ngăn hàng người chờ thanh toán cản trở những khách hàng đang mua sắm khi cửa hàng đông đúc. Vì vậy, sau khi bạn đã chọn xong món hàng mình muốn, hãy xếp hàng chờ cho đến lượt mình thanh toán.

    Nhưng nếu bạn mua đồ từ những quầy hàng ven đường? Ngay cả khi đó chỉ là môt quầy hàng và chỉ có vài người, bạn cũng cần phải xếp hàng. Hãy nhớ rằng chen hàng là một trong những hành vi bất lịch sự nhất trong xã hội Nhật Bản.

    Chuẩn bị sẵn tiền lẻ!

    Sau khi xếp hàng, bạn nên làm gì? Đợi đến lượt mình đúng không? Nhưng có vài việc bạn nên làm trong khi xếp hàng! Ở Nhật, bạn sẽ được khuyên là nên chuẩn bị sẵn tiền lẻ trước khi tiến tới quầy thanh toán, đặc biệt là món đồ của bạn có giá trị không lớn. Tại sao vậy? Thông thường, mọi người sẽ cố gắng để tìm và tận dụng hết số tiền lẻ trong ví, để không phải giữ quá nhiều tiền xu trong người (bạn biết rồi đấy, tiền Nhật mệnh giá nhỏ đều là tiền xu). Như vậy có nghĩa là không chỉ nhân viên thu ngân mà tất cả mọi người đứng sau bạn đều phải chờ. Đó là lý do tại sao bạn nên chuẩn bị sẵn tiền lẻ trước, để không làm phiền người khác.

    Tương tự nếu bạn mua hàng ở cửa hàng ven đường, bạn không nên chỉ hỏi giá khi người bán giao đồ ăn cho bạn. Thay vào đó, bạn nên hỏi giá trước và chuẩn bị tiền trước hoặc trong khi đồ ăn được chuẩn bị. Một khi đồ ăn sẵn sàng, bạn chỉ cần trả tiền và rời đi thôi.

    Bạn có thể tránh được việc lục-tiền-xu-trong-ví này bằng cách sử dụng các thẻ có tích hợp chức năng điện tử như thẻ IC (Suica, Pasmo v.v.), ví tiền điện tử như nanaco hay Paypay, hoặc thẻ tín dụng. Nhớ để ý xem những loại thẻ nào có thể sử dụng được nhé, các cửa hàng thường ghi trước cửa hay tại ngay quầy thanh toán đó.

    Đặt tiền lên khay chứ không đưa tận tay nhân viên thu ngân!

    money-tray

    Có một điều thú vị nữa bạn cần biết. Nếu bạn đã từng đến Nhật trước đây, bạn có thể nhận ra là có một cái khay nhỏ ở hầu hết các quầy thanh toán, dù là tại các quán ăn hay cửa hàng. Vì vậy, bạn có thể sẽ thắc mắc, những cái khay đó dùng để làm gì? Thực ra nó là để bạn bỏ tiền vào đó. Vậy tại sao chúng ta không đưa thẳng tiền cho người thu ngân như bình thường? Bởi vì một số người thu ngân có thể cảm thấy không thoải mái khi (bắt buộc hoặc tình cờ) chạm vào ngón tay của bạn khi họ cầm tiền từ bạn. Như một giải pháp để tránh những khoảnh khắc kì cục như vậy, khay đựng tiền được tận dụng.

    Một lý do khác là vì khi bạn để tiền lên khay, nhân viên thu ngân sẽ dễ nhặt và đếm tiền xu hơn. Nếu bạn đặt tiền xu lên mặt bàn phẳng của quầy thu ngân, đôi khi rất khó để nhặt chúng lên, đặt biệt là những xu nhỏ. Đó là lý do vì sao mà những khay đựng tiền này được thiết kế với lớp “gai” cao su phía trên để những đồng tiền xu nằm yên trên đó và dễ dàng nhặt lên hơn.

    Tuy nhiên, dựa trên kinh nghiệm của bản thân tôi, đa số những nhân viên thu ngân người Nhật sẽ vẫn nhận tiền nếu bạn đưa tiền trực tiếp cho họ. Trong thời gian tôi ở Nhật, tôi thường vô ý phá vỡ nguyên tắc này bởi tôi có thói quen trả tiền trực tiếp cho nhân viên thu ngân, giống như cách tôi vẫn làm khi ở đất nước của mình (và tôi nghĩ rằng những người khác đến từ những nước khác cũng vậy). Ngạc nhiên là, nhân viên thu ngân không hề thể hiện bất cứ nét mặt hay hành động thiếu thân thiện nào vì lỗi này của tôi và vẫn phục vụ tôi với sự tôn trọng.

    Tuy nhiên, cũng có một lần mà nhân viên thu ngân khăng khăng yêu cầu bạn đặt tiền vào khay bằng cách mở lòng bàn tay về phía cái khay. Dĩ nhiên, đây không phải là một luật bắt buộc phải tuân theo nhưng giống như người Anh từng nói,”Khi ở Rome, hãy cư xử như người La Mã”. Tốt hơn hết là bạn hãy tuân theo những quy tắc ứng xử của quốc gia mà bạn ghé thăm, không chỉ là một cách thể hiện sự tôn trọng với người dân địa phương mà còn cho thấy bạn là một du khách văn mình.

    Nhẩm tính tiền thừa? Hãy để nhân viên thu ngân làm việc của họ!

    Nếu bạn được được thối lại tiền thừa bao gồm mệnh giá lớn trên 1000 yên, nhân viên thu ngân thường sẽ đếm số tiền phải thối ngay ngay trước mặt bạn. Có hai lý do để người Nhật làm như vậy. Trước hết là để chắc chắn rằng số tiền được thối là chính xác. Thứ hai là để dễ dàng hơn cho khách hàng, bởi như vậy thì họ không phải đếm lại tiền trước khi rời khỏi quầy thanh toán. Vì thế, hãy nhớ là bạn phải nhìn kĩ khi người thu ngân đếm tiền và ĐỪNG đếm lại một lần nữa, bởi như vậy thể hiện bạn rất thiếu tôn trọng nhân viên thu ngân, như thể bạn không tin anh ấy/cô ấy.

    Đây là tất cả những gì mà bạn cần “đề phòng” nếu bạn có cơ hội tới thăm đất nước mặt trời mọc. Nhật Bản có vô số những cảnh đẹp nức tiếng được nhiều người biết đến, nhưng đồng thời quốc gia này cũng nổi tiếng vì có những quy tắc xã hội phức tạp nhưng không kém phần độc đáo. Cũng dễ hiểu thôi, đất nước của người Nhật nên họ có quyền đặt ra quy tắc mà họ cho là cần thiết.

    Bạn có thể tự biện minh cho việc phá vỡ những quy tắc xã hội đó vì bạn là người nước ngoài, nhưng nếu bạn có thể nhận được sự tôn trọng từ phía người dân địa phương bởi vài hành động đơn giản, thì tại sao lại không nhỉ? Xét cho cùng, khi bạn đi du lịch nước ngoài, người dân địa phương sẽ không coi bạn là một cá nhân mà thường là hình ảnh tượng trưng cho người dân đất nước bạn, dựa trên hành vi của bạn. Do đó, nếu bạn có bạn bè hay gia đình đang có kế hoạch tới Nhât để nghỉ ngơi và không quen với những tập quán của Nhật thì hãy nói với họ những điều trên để bảo vệ họ khỏi những xấu hổ có thể xảy ra. Nếu không, một lỗi vô ý có thể phá hỏng cả tâm trạng của họ trong kì nghỉ đấy!